ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

“ALVIDO, QUROL!” VA “TUSHDA KECHGAN UMRLAR” ROMANLARIDA BADIIY VAQT VA MAKON POETIKASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada Ernest Xemingueyning “Alvido, qurol!” va O‘tkir Hoshimovning “Tushda kechgan umrlar” romanlarida badiiy vaqt va makon kategoriyalarining poetik xususiyatlari qiyo-siy-tipologik aspektda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ikki adib ijodida xronotopning badiiy-kompozitsion, psixologik hamda falsafiy-estetik funksiyalarini aniqlash, urush voqeligining zamon va ma-kon munosabatlari orqali ifodalanish mexanizmlarini yoritishdan iborat. Qiyosiy-tipologik, struktural-se-mantik, narratologik va kontekstual tahlil usullari yordamida romanlardagi voqealar ketma-ketligi, retro-spektiv tasvir, psixologik vaqt, tarixiy xotira, makonlar almashinuvi va tabiat tasvirlarining semantik vazi-falari o‘rganiladi

Kalit so'zlar: badiiy vaqt, badiiy makon, xronotop, urush nasri, retrospeksiya, narrativ struktura, ta-rixiy xotira, psixologik vaqt, qiyosiy tipologiya, poetika, Ernest Xeminguey, O‘tkir Hoshimov.
РУССКИЙ

В данной статье в сравнительно-типологическом аспекте исследуются поэ-тические особенности категорий художественного времени и пространства в романах Эрнеста Хемингуэя «Прощай, оружие!» и Уткира Хашимова «Жизни, прожитые во сне». Основная цель ис-следования заключается в выявлении художественно-композиционных, психологических и фило-софско-эстетических функций хронотопа в творчестве двух писателей, а также в раскрытии ме-ханизмов художественного воплощения военной действительности посредством временных и пространственных отношений. С использованием сравнительно-типологического, структурно-се-мантического, нарратологического и контекстуального методов анализа рассматриваются пос-ледовательность событий, ретроспективное повествование, психологическое время, историчес-кая память, смена пространственных локусов и семантические функции пейзажных описаний в ис-следуемых романах.

Ключевые слова: художественное время, художественное пространство, хронотоп, воен-ная проза, ретроспекция, нарративная структура, историческая память, психологическое время, сравнительная типология, поэтика, Эрнест Хемингуэй, Уткир Хашимов
ENGLISH

This article examines the poetic features of artistic time and space in Ernest Hemingway’s A Farewell to Arms and O‘tkir Hoshimov’s Lives Lived in a Dream from a comparative-typological perspective. The primary aim of the study is to identify the artistic-compositional, psycholo-gical, and philosophical-aesthetic functions of the chronotope in the works of both authors, as well as to explore the mechanisms through which the realities of war are represented through temporal and spatial relationships. Employing comparative-typological, structural-semantic, narratological, and contextual methods of analysis, the study investigates the sequence of events, retrospective narration, psychological time, historical memory, spatial transitions, and the semantic functions of landscape descriptions in the selected novels.

Keywords: artistic time, artistic space, chronotope, war prose, retrospection, narrative structure, historical memory, psychological time, comparative typology, poetics, Ernest Hemingway, O‘tkir Hoshimov.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bakhtin M.M. (1981). Forms of Time and of the Chronotope in the Novel: Notes toward a Historical Poetics. In M.Holquist (Ed.), The Dialogic Imagination: Four Essays (C.Emerson&M.Holquist, Trans., p. 84–258). Austin: University of Texas Press.
  2. Beversluis J. (1989). Dispelling the Romantic Myth: A Study of a Farewell to Arms. The Hemingway Review, 9(1), p. 18–25.
  3. Hemingway E. (1929). A Farewell to Arms. New York: Charles Scribner’s Sons.
  4. Hoshimov O‘. (2002). Tushda kechgan umrlar. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti.
← Songa qaytish