ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №4 · 2025 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

BA’ZI SINTETIK SHAKLLARNING HOSIL BO‘LISHIDA NOMUTANOSIBLIKLAR

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada ikki shaklning bir mazmunga birikishi shaklga nisbatan nomutanosiblikni ko‘rsatsa, ikki mazmunning bir mazmun ifodalab qolishi mazmunga nisbatan nomutanosiblikni yuzaga kel-tirishi isbotlangan. Shuningdek, ikki so‘zning yonma-yon, yondosh kelishi natijasida ikkinchi so‘z o‘z ma’-no-vazifasidan uzoqlashib qoladi, dastlab, ko‘makchi so‘zga, so‘ng esa qo‘shimchaga aylanadi. Natijada ikki so‘z va morfologik shakl o‘rtasida nomutanosiblikning yuzaga kelishi tadqiq etilgan.

Kalit so'zlar: murakkab, sintetik, analitik va kengaygan shakllar, qo‘shma, juft va takroriy so‘zlar, asos, nomutanosiblik (asimmetriya), birikuv, tarixiy taraqqiyot.
РУССКИЙ

В статье доказывается, что соединение двух форм в одно содержание свиде-тельствует о дисбалансе по отношению к форме, тогда как соединение двух содержаний, выра-жающих одно содержание, создает дисбаланс по отношению к содержанию. Кроме того, в ре-зультате расположения двух слов рядом второе слово отрывается от своего значения и функции и сначала становится вспомогательным словом, а затем наречием. В результате было исследо-вано возникновение несоответствия между двумя словами и морфологическими формами.

Ключевые слова: сложные, синтетические, аналитические и развернутые формы, сложные, парные и повторяющиеся слова, основа, асимметрия, сочетание, историческое развитие.
ENGLISH

The article proves that the combination of two forms into one content shows dispro-portion with respect to form, while the expression of one content by two contents creates disproportion with respect to content. Also, as a result of the juxtaposition of two words, the second word becomes distant from its meaning-function and first becomes an auxiliary word, and then an adverb. As a result, the emer-gence of disproportion between two words and morphological form is studied.

Keywords: complex, synthetic, analytical and expanded forms, compound, paired and repeated words, basis, disproportion (asymmetry), combination, historical development.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Гак В.Г. Теоретическая грамматика французского языка. Морфология, М., 1986, c. 25–31.
  2. Nurmonov A., Sobirov A., Qosimova N. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, 2011, 141-bet.
  3. Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилидаги бир синтактик қурилма ҳақида. “Ўзбек тили ва адабиёти”, 1992, 2-son, 16-бет.
  4. Кононов А.Н. О природе тюркской агглютинации. “Вопросы языкознания”, 1976, № 4, c. 13.
  5. Ҳожиев А. Ҳозирги ўзбек тилида форма ясалиши. Тошкент, “Ўқитувчи”, 1979, 42–48-бетлар.
← Songa qaytish