ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2025 / Maqola
ILMIY AXBOROT

KONSEPTUAL METAFORANING TILSHUNOSLIK HAMDA ADABIYOTSHUNOSLIKDAGI AHAMIYATI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada kontseptual metaforaning tilshunoslik va adabiyotshunoslikdagi ahamiyati ko‘rib chiqilib, uning sof badiiy yoki ritorik vosita emas, balki kognitiv va lingvistik vosita sifatidagi roliga e’tibor qaratiladi. An’anaviy metafora nazariyalarini muhokama qilishdan boshlab, metaforani she’riy va majoziy til bilan cheklaydigan klassik qarashlarni tanqid qiladi. Zamonaviy tadqiqotlarga asoslanib, u “quvr metaforasi”ni kiritgan Maykl Reddi va konseptual metafora nazariyasini ishlab chiqqan Jorj Lakoff kabi olimlarning hissalarini ta’kidlab, inson tafakkuridagi manba va maqsad sohalari o‘rtasidagi tizimli xaritalashni ta’kidlaydi.

Kalit so'zlar: metafora, konseptual metafora, lingvistik nazariya, klassik nazariya, kognitiv xususi-yat, xaritalash
РУССКИЙ

В статье рассматривается значение концептуальной метафоры в лингвистике и литературоведении, акцентируется внимание на ее роли как когнитивного и лингвистического инструмента, а не чисто художественного или риторического приема. Начиная с обсуждения тра-диционных теорий метафоры, авторы критикуют классические взгляды, которые ограничивают метафору поэтическим и образным языком. Опираясь на современные исследования, они освещают вклад таких ученых, как Майкл Редди, который ввел “Метафору проводника”, и Джордж Лакофф, который разработал концептуальную теорию метафор, подчеркивая систематическое сопостав-ление исходной и целевой областей в человеческом познании.

Ключевые слова: метафора, концептуальная метафора, лингвистическая теория, класси-ческая теория, когнитивная характеристика, картографирование
ENGLISH

The article discusses the significance of conceptual metaphor in linguistics and literary studies, focusing on its role as a cognitive and linguistic tool rather than a purely artistic or rhetorical device. Beginning with a discussion of traditional metaphor theories, it critiques classical views that limit metaphor to poetic and figurative language. Drawing on contemporary research, it highlights the contributions of scholars like Michael Reddy, who introduced the “Conduit Metaphor”, and George Lakoff, who developed conceptual metaphor theory, emphasizing the systematic mapping between source and target domains in human cognition.

Keywords: metaphor, conceptual metaphor, linguistic theory, classical theory, cognitive feature, mapping.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. S.Shermamatova. O‘zbek tilida ma’no ko‘chish usullari. Metafora, metonimiya, sinekdoxa, vazifadosh-lik. “Oriental Renaissanse”, 2023.
  2. J.Lakoff. The contemporary theory of metaphor. 1993
  3. S.Muminov. Konseptual metafora va uning o‘zbek va ingliz tillarida namoyon bo‘lishi. “Innovative deve-lopment and educational activities”, 2023.
  4. J.Lakoff, M.Jonson. Conseptual metaphor in everyday language. Shaping Enterpreneurship Rese-arch, 2020.
  5. Z.Kovekses. Conseptual metaphor theory: Some criticisms and alternative proposals. Annual Review of Cognitive Linguistics, 2008.
← Songa qaytish