Ushbu maqola mental leksikonning milliy-madaniy talqini masalasiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda mental leksikonning tarkibi, til va madaniyat o‘rtasidagi aloqalar, hamda so‘zlarning semantik va pragmatik o‘zgarishlari tahlil qilinadi. Maqolada tilshunoslik va madaniyatshunoslik asosida o‘zbek tilining mental leksikoni milliy xususiyatlar bilan qanday bog‘lanishini o‘rganish maqsad qilingan. Bunda psixolingvistika, semantika va pragmatika nuqtai nazaridan milliy-madaniy talqinlarning tilshunoslikdagi ahamiyati tushuntiriladi. Maqola turli adabiyotlar tahlili, tadqiqot metodologiyasi va amaliy misollar orqali mental leksikonning milliy-madaniy talqini haqidagi ilmiy muhokama va natijalar bilan boyitilgan.
Эта статья посвящена вопросу национально-культурного толкования менталь-ного лексикона, в которой анализируются структура ментального лексикона, взаимосвязь языка и культуры, а также семантические и прагматические изменения слов. В статье рассматривается, как ментальный лексикон узбекского языка связан с национальными особенностями на основе лингвистики и культурологии. Также объясняется важность национально-культурных толкований в лингвистике с точки зрения психолингвистики, семантики и прагматики. Статья обогащена на-учным обсуждением и результатами исследования через анализ различных литературных источ-ников, методологию исследований и практические примеры, касающиеся национально-культурного толкования ментального лексикона.
This article is dedicated to the issue of the national-cultural interpretation of the mental lexicon, in which the structure of the mental lexicon, the relationship between language and culture, as well as the semantic and pragmatic changes of words are analyzed. The article aims to explore how the mental lexicon of the Uzbek language is connected with national characteristics based on linguistic and cultural studies. It also explains the importance of national-cultural interpretations in linguistics from the perspective of psycholinguistics, semantics, and pragmatics. The article is enriched with a scientific discussion and findings through the analysis of various literary sources, research methodology and practical examples regarding the national-cultural interpretation of the mental lexicon.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Crystal D. (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell
- Vigotskiy, L.S. (1986). Myshlenie i rech' [Thinking and Speech]. Moskva, “Nauka”.
- Sapir, E. (1949). Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace.
- Whorf, B.L. (1956). Language, Thought, and Reality. Cambridge, MA, MIT Press
- Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion: Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge. Cambridge University Press.
- Isakova, T. (2015). O‘zbek tilidagi mental leksikonning madaniy xususiyatlari. Toshkent, “Fan”.
- Xo‘jaeva, M. (2017). Tilshunoslikda milliy xususiyatlar. Semantik va pragmatik yondashuvlar. Toshkent, “Universitet”.
- K.A. (2020). Pragmatika va madaniyatshunoslik. O‘zbek tilidagi pragmatik xususiyatlar. Toshkent, “Yosh-lar”.
- Lee J. & Kim, H. (2018). Cultural Influences on the Lexicon: A Comparative Study. Journal of Cross-Cultural Linguistics, 22(4), p. 115–131.