ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

O‘ZBEK ADABIYOTIDA MISTIKANING PAYDO BO‘LISHI VA RIVOJLANISHI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotida kam uchraydigan, rivojlanish bosqichidagi misti-ka yo‘nalishining paydo bo‘lishi, rivojlanish bosqichlari, o‘ziga xos jihatlari ilmiy tadqiq qilingan. Mistika yo‘nalishidagi asarlar istiqlol davrida yangi rivojlanish bosqichiga kirdi. Aslida, bunday yo‘nalishga xos elementlar ancha oldinga xalq og‘zaki ijodi davrida ertak, doston, mif, afsonalarda ham uchraydi. Keyinchalik, tasavvuf adabiyoti hamda jadid adabiyotida mistikaga xos bo‘lgan unsurlar uchrashini kuzatish mumkin.

Kalit so'zlar: chalik, tasavvuf adabiyoti hamda jadid adabiyotida mistikaga xos bo‘lgan unsurlar uchrashini kuzatish mumkin.
РУССКИЙ

В данной статье научно исследованы возникновение, этапы развития и специ-фические особенности мистического направления, являющегося редким и находящимся на стадии развития в узбекской литературе. Произведения в жанре мистики вступили в новый этап развития в период независимости. На самом деле элементы, характерные для этого направления, встреча-лись задолго до этого – в фольклоре: сказках, эпосах, мифах и легендах. В дальнейшем элементы мистики можно наблюдать в суфийской и джадидской литературе.

Ключевые слова: мистика, мистический элемент, устное народное творчество, сказка, миф, легенда, эпос, суфизм, рассказ, повесть.
ENGLISH

This article provides a scientific investigation into the emergence, stages of development, and distinctive features of the mystical trend in Uzbek literature, which is relatively rare and currently evolving. Works of the mystical direction entered a new stage of development during the independence period. In fact, elements characteristic of this trend appeared much earlier in oral folklore–in fairy tales, epics, myths, and legends. Subsequently, mystical elements can also be observed in Sufi and Jadid literature.

Keywords: mysticism, mystical element, oral folklore, fairy tale, myth, legend, epic, Sufism, short story, novella.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Yan Parandoskiy. So‘z kimyosi: badia-esse. Tarjimonlar: O.Sharafiddinov, M.Akbarov. Toshkent, “Yangi asr avlodi”, 2022, 464-bet.
  2. Bahodir Karim. Ruhiyat alifbosi. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomdagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2016, 364-bet.
  3. O‘zbek xalq ertaklari. “Dono qiz”. Ertaklar to‘plami. To‘plovchi va nashrga tayyorlovchi Ergashboy Matyoqubov T. “Ilm-ziyo-zakovat”, 2023, 42-bet.
  4. Najmiddin Komilov. “Tasavvuf”. T., “Movarounnahr”–“O‘zbekiston”, 2009, 448-bet.
  5. Alisher Navoiy. “Lison ut-tayr” [matn]. Doston. Toshkent, “Tafakkur”, 2020, 224-bet.
  6. Abdulla Qodiriy. “Jinlar bazmi”: Hikoyalar. T., “Cho‘lpon”, 2004, 24-bet.
← Songa qaytish