ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №1 · 2026 / Maqola
01.00.00 – FIZIKA-MATEMATIKA FANLARI

QOVUSHQOQ-ELASTIK IKKI QATLAMLI MUHITDA SILJISH TO‘LQINLARINING TARQALISHI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada qovushqoq-elastik xossalarga ega bo‘lgan ikki qatlamli muhitda sil-jish to‘lqinlarining tarqalish jarayoni o‘rganilgan. Muhitning reologik xususiyatlari hisobga olingan holda to‘lqinlarning tarqalish tezligi, so‘nishi va chastotaga bog‘liqligi tahlil qilinadi. Qatlamlar orasidagi che-garaning to‘lqinlar xatti-harakatiga ta’siri matematik modellar asosida tadqiq etilib, olingan natijalar ge-ofizika va muhandislik masalalarida qo‘llash uchun muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatiladi

Kalit so'zlar: siljish to‘lqini, qovushqoq-elastik, eksponensial bir jinisli bo‘lmagan, kompleks chas-tota va to‘lqin soni.
РУССКИЙ

В данной статье исследуется распространение сдвиговых волн в двухслойной среде с вязкоупругими свойствами. Анализируется зависимость скорости распространения, зату-хания и частоты волн от реологических свойств среды. На основе математических моделей изу-чается влияние границы между слоями на поведение волн, и показано, что полученные результаты имеют большое значение для применения в геофизике и технике.

Ключевые слова: сдвиговая волна, вязкоупругость, экспоненциальная неоднородность, ком-плексная частота и волновое число.
ENGLISH

This article examines the propagation of shear waves in a two-layer medium with viscoelastic properties. The dependence of wave propagation velocity, attenuation, and frequency on the rheological properties of the medium is analyzed. Using mathematical models, the influence of the boundary between the layers on wave behavior is examined, and the results obtained are shown to have significant implications for applications in geophysics and engineering.

Keywords: shear wave, viscoelasticity, exponential heterogeneity, complex frequency and wave number.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Микер Т., Мейтцлер А. Волноводное распространение в протяженных цилиндрах и пластинках. Физ. акустика. Принципы и методы. Пер. с англ. 1966, 1 А, c. 140–203.
  2. Комиссарова Г.Л., Радько В.П., Троицкий В.А., Давыдов Е.А. Распространение нормальных волн в трубах, дисперсионные характеристики нормальных волн. Неразрушающий контроль. 2008, № 3, c. 14–20.
  3. Jones J.P. Wave Propagationin a Two-Layered Medium // Journal of Applied Mecha-nics. 1964, June, p. 213–222.
  4. Бреховских Л.М. Волны в слоистых средах. М., “Наука”, 1973, 342 с.
  5. Achenbach J. D. Wave propagation in elastic solids. North Holland, Amsterdam, 1973, 440 р.
  6. Погосян Н.Д., Саноян Ю.Г., Терзян С.А. Распространение сдвиговых волн в двухслойной среде в антиплоской постановке. Известия НАН Армении. 2013, 64, №4, c. 12–16.
← Songa qaytish