Mazkur maqolada o‘zbek tili qurilish terminologiyasining shakllanish manbalari va yangi terminlarning yuzaga kelishida ishtirok etuvchi lisoniy omillar tahlil qilinadi. Qurilish terminlarining paydo bo‘lishida tilning ichki nominativ imkoniyatlari, umumiste’mol leksikasining terminlashuvi, so‘z ya-salishi, semantik ko‘chish, metaforik nominatsiya hamda boshqa tillardan o‘zlashuv jarayonlarining o‘rni yoritiladi. Shuningdek, terminologik tizimning ichki va tashqi manbalari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, bir terminning shakllanishida bir necha nominativ mexanizmning ishtirok etish imkoniyatlari ko‘rib chiqi-ladi. Qurilish terminlarining shakllanishi va rivojlanishida mavjud leksik birliklarning yangi sohaviy tu-shunchalarni ifodalashga moslashuvi muhim jarayon sifatida baholanadi. Tadqiqotda qurilish terminolo-giyasining shakllanish manbalari o‘zaro bog‘liq lisoniy jarayonlar sifatida talqin qilinadi.
В данной статье анализируются источники формирования строительной тер-минологии узбекского языка и лингвистические факторы, участвующие в возникновении новых тер-минов. Рассматривается роль внутренних номинативных возможностей языка, терминологиза-ции общеупотребительной лексики, словообразования, семантического переноса, метафорической номинации, а также процессов заимствования из других языков. Особое внимание уделяется взаи-мосвязи внутренних и внешних источников терминологической системы и возможности участия нескольких номинативных механизмов в формировании одного термина. Адаптация существую-щих лексических единиц для обозначения новых специальных понятий рассматривается как важ-ный процесс формирования и развития строительной терминологии. В исследовании источники формирования строительной терминологии интерпретируются как взаимосвязанные лингвисти-ческие процессы.
This article analyzes the sources of formation of construction terminology in the Uzbek language and the linguistic factors involved in the emergence of new terms. It examines the role of the language's internal nominative resources, the terminologization of general vocabulary, word formation, semantic transfer, metaphorical nomination, and borrowing from other languages in the development of construction terms. Particular attention is paid to the interrelationship between internal and external sources of the terminological system and the possibility of several nominative mechanisms contributing to the formation of a single term. The adaptation of existing lexical units to express new specialized concepts is considered an important process in the formation and development of construction terminology. The study interprets the sources of construction terminology formation as interconnected linguistic processes.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Pardayeva I. Zargarlik terminlarining tematik tasnifi. Journal of Universal Science Research. 2023, vol. 1, 5-son
- Pardayeva I.X., Ro‘ziqulov Sh.I., O‘razov A.D. Zargarlik terminlarining tematik tasnifi // Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические исследования. 2025, т. 4, № 7, c. 96.
- Uralov A. O‘zbek tili morfologik shakllar tizimida nomutanosiblik. Filol.f.d. diss. avtoref., Samarqand, 2024, 267-bet.
- Деревянкина А.С. Достижения и перспективы изучения архитектурной терминологии в рамках различных направлений терминоведения. Бюллетень медицинских Интернет-конференций. 2013, Саратов, 3. № 11, c. 1229.
- Костоева Ф.М. Строительная лексика ингушского языка. Aвтореф. дис. … канд. филол. наук, Магас, 2015, c. 15.
- Пардаева И. Ўзбек тилининг заргарлик терминологияси. Гулистон, “Nodirabegim”, 2020, 8-bet.
- Ўзбек тилининг изоҳли луғати, I жилд. Тошкент, Ўзбекистон Миллий энциклопедияси, 2006, 113–135-betlar.
- https://mlvv.tezaurs.lv/_search/e?utm_source=chatgpt.com
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352710226013951?utm_source=chatgpt.com