ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2025 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

SAMARQANDDA JADIDCHILIK HARAKATINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada Turkistonda XIX asr oxiri–XX asr boshlarida yuzaga kelgan ijti-moiy-siyosiy o‘zgarishlar, o‘sha davrda Chor Rossiyasi tarkibiga kirgan O‘zbekiston hududi aholisi uchun milliy oʻzlikni anglash va milliy ozodlik mafkurasini shakllantirishga xizmat qilishi va jadidchilik ta’limoti yuzasidan olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili ochib beriladi.

Kalit so'zlar: jadidchilik harakati, ma’rifiy, ijtimoiy-siyosiy va madaniy faoliyat, “Aynul adab”, “Mir’oti ibrat”, dehqonchilik, “yaxshi bir texnik”,“yaxshi to‘quvchi va tikuvchi”,“Anjumani arvoh”, “Mir’oti ibrat” so‘z erkinligi va xalq mustaqilligi.
РУССКИЙ

В статье рассматриваются общественно-политические изменения, произошед-шие в Туркестане в конце XIX — начале XX вв., как они способствовали формированию чувства на-ционального самосознания и идеологии национального освобождения у населения территории Уз-бекистана, что была частью царской России того времени, анализируется доктрина джадидизма. Представлен анализ научных исследований, проведенных по данной теме.

Ключевые слова: движение джадидов, образовательная, общественно-политическая и куль-турная деятельность, «Айнул адаб», «Мироти ибрат», земледелие, «хороший техник», «хороший ткач и портной», «Призрак конференции». «Урок урока», свобода слова и независимость людей.
ENGLISH

This article analyzes the socio-political changes that occurred in Turkestan in the late 19th and early 20th centuries, their contribution to the formation of the ideology of national identity and national liberation for the population of the territory of Uzbekistan, which was part of Tsarist Russia at that time, and the scientific research conducted on the doctrine of Jadidism.

Keywords: Jadidism movement, educational, socio-political and cultural activities, “Aynul adab”, “Mir’oti ibrat”, agriculture, “a good technician”, “a good weaver and tailor”, “The ghost of the assem-bly”, “Mir’oti ibrat” freedom of speech and national independence.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Саламов Ш.Н. Ғоялар жанги. XIX–XX да Туркистон ва Жанубий Кавказ. Тошкент, “Истиқлол ну-ри”, 2017, 72-bet (умумий 312 бet).
  2. Aлимова Д. Джадидизм в Средней Азии. Пути обновления, реформы, борьба за независимость. Ташкент, “Узбекистон”, 2009, c. 17 (umumiy 23 bet).
  3. Ходжаев Ф. К истории революции в Бухаре, Ташкент, 1926, c. 78; Вахидов X. Просветительская идеология в Туркестане. Ташкент, “Узбекистан”, 1979, 156 с.
  4. Шарипов И. Предпосылки преобразования общественных отношений в Таджикистане на пути не-капиталистического развития. Ч.1, Душанбе, “Дониш”, 1973, c. 170; Абдуллин Я.Г. Джадидизм, его социаль-ная природа и эволюция. Из истории татарской общественной мысли. Казань, 1979, c. 91–117; Он же. Буржу-азно-демократическое движение рубежа XIX–XX веков и его идеологическое выражение–джадидизм. Об-щественная и философская мысль в Татарии начала XX века. М., “Наука”, 1990, c. 16–29; Хотамов Н. Бухар-ские джадиды и основные этапы их деетельности. Душанбе, 2000, 58 бet; Бакиев М.И. История просветитель-ного движения и свободомыслия в Средней Азии, конец XIX – начало XX века. Дисс. док.ист. наук, Душанбе, 2000, c. 282.
  5. Алимов Д. Жадидчилик феномени. Tошкент, “Академнашр”, 2022, 8-bet (умумий 272).
  6. Тошходжа Асирии Худжацдн. Апгьори мунтахаб (избранное). Мураттиб ва муаллифи сарсухану тавзехот Саъдулло Асадуллоев, Душанбе, “Адиб”, 1987, c. 24.
  7. Маҳмуд В. Турк шоири Ажзий. “Инқилоб”, 1924, 12-сон.
  8. Танланган асарлар (Ибрат. Сиддиқий Ажзий. Сўфизода). Тўпловчи ва нашрга тайёрловчи: Б. Қосимов, С.Аҳммедов ва б. Тошкент, “Маънавият”, 1999, 138-bet (умумий 232 бeт).
  9. Танланган асарлар (Ибрат. Сиддиқий Ажзий. Сўфизода). Тўпловчи ва нашрга тайёрловчи: Б. Қосимов, С.Аҳммедов ва б. Тошкент, “Маънавият”, 1999, 140-бeт (умумий 232 бeт).
  10. Самойлович А. Драматическая литература сартов. Вестник Императорского Общества востокове-дения. 1916, № 5, c. 72–84.
← Songa qaytish