ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

TARIXIY REALIYALARNI TARJIMA QILISHDA LEKSIK-SEMANTIK ALMASHTIRISHLARDAN FOYDALANISH

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada tarixiy realiyalarni tarjima qilish jarayonida leksik-semantik almashtirish-larning qo‘llanish mexanizmi tahlil qilinadi. Konkretlashtirish, umumlashtirish, modlyatsiya va yaxlit o‘z-gartirish usullarining tarixiy koloritni saqlashdagi imkoniyatlari aniqlanadi hamda tarjima muqobilini tan-lash mezonlari asoslanadi.

Kalit so'zlar: tarixiy realiya, leksik-semantik almashtirish, konkretlashtirish, umumlashtirish, mo-dulatsiya, tarixiy kolorit, tarjima muqobili.
РУССКИЙ

В статье анализируется механизм применения лексико-семантических замен при переводе исторических реалий. Определяются возможности конкретизации, генерализации, модуляции и целостного преобразования в сохранении исторического колорита, а также обосно-вываются критерии выбора переводческого соответствия.

Ключевые слова: историческая реалия, лексико-семантическая замена, конкретизация, гене-рализация, модуляция, исторический колорит, переводческое соответствие.
ENGLISH

The article analyses the mechanism of lexical-semantic substitutions in the translation of historical realia. It identifies the potential of concretisation, generalisation, modulation and total transformation for preserving historical colouring and substantiates the criteria for selecting an appropriate translation equivalent.

Keywords: historical realia, lexical-semantic substitution, concretisation, generalisation, modu-lation, historical colouring, translation equivalent.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Бархударов Л.С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной теории перевода. М., “Международные отношения”, 1975, 240 с.
  2. Влахов С., Флорин С. Непереводимое в переводе. М., “Международные отношения”, 1980, 343 с.
  3. Комиссаров В.Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). М., “Высшая школа”, 1990, 253 с
  4. Рецкер Я.И. Теория перевода и переводческая практика. М., “Международные отношения”, 1974, 216 с.
  5. Томахин Г.Д. Реалии-американизмы. М., “Высшая школа”, 1988, 239 с.
  6. Фёдоров А.В. Основы общей теории перевода. М., Филология три. СПб., СПбГУ, 2002, 416 с.
  7. Salomov G‘. Tarjima nazariyasi asoslari. Toshkent, “O‘qituvchi”, 1983, 232-bet.
  8. Musayev Q. Tarjima nazariyasi asoslari. Toshkent, “Fan”, 2005, 352-bet.
← Songa qaytish