ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

ADABIYOTSHUNOSLIKDA “KICHKINA ODAM” TUSHUNCHASINING SHAKLLANISH TARIXI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada “kichkina odam” tushunchasining adabiyotshunoslikdagi nazariy asoslari va adabiy talqinlari tahlil qilinadi. Rus, ingliz va o‘zbek adabiyotlarida bu obrazning shakllanish bosqich-lari, ijtimoiy va psixologik xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Pushkin, Gogol, Chexov, Dostoyevskiy, Mansfield va Qahhor asarlarida “kichkina odam”ning fojiaviy taqdiri, ijtimoiy tengsizlik va insoniy fazilatlar bilan kurashi yoritiladi. Obraz adabiyotda insonparvarlik, ijtimoiy tanqid va axloqiy qadriyatlar ifodasi sifatida talqin etiladi.

Kalit so'zlar: kichkina odam, adabiy tip, rus realizmi, ijtimoiy tengsizlik, psixologik tahlil, estetik funksiya, G‘arb adabiyoti, o‘zbek adabiyoti, insonparvarlik, axloqiy konflikt, ekzistensial iztirob, ijtimoiy ong, adabiy tipologiya.
РУССКИЙ

В статье анализируются теоретические основы и литературные интерпрета-ции понятия «маленький человек» в литературоведении. Рассматриваются этапы формирования, социальные и психологические характеристики данного образа в русской, английской и узбекской литературе. В произведениях Пушкина, Гоголя, Чехова, Достоевского, Мэнсфилд и Каххара изобра-жается трагическая судьба «маленького человека», его борьба с социальной несправедливостью и моральными испытаниями. Образ трактуется как символ гуманизма, социальной критики и нравс-твенных ценностей.

Ключевые слова: маленький человек, литературная типология, русский реализм, социальное неравенство, психологические страдания, гуманизм, нравственный конфликт, экзистенциальная критика, образ в литературе, моральные ценности.
ENGLISH

The article analyzes the theoretical foundations and literary interpretations of the concept of the “little man” in literary studies. The formation stages, social and psychological character-ristics of this image in Russian, English, and Uzbek literature are examined. In the works of Pushkin, Gogol, Chekhov, Dostoevsky, Mansfield, and Qahhor, the tragic fate, social inequality, and moral struggle of the “little man” are portrayed. This image is interpreted in literature as a symbol of humanism, social criticism, and ethical values.

Keywords: little man, literary typology, Russian realism, psychological suffering, social inequality, human dignity, realism, existential criticism, moral conflict, artistic image, socio-historical context.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Карамзин Н.М. Бедная Лиза. М., “Эксмо”, 2007, 5–25-бeтлар
  2. Достоевский Ф.М. Бедные люди. СПб., Лениздат, 1986, 7–98-бeтлар
  3. Mansfield K. The Life of Ma Parker. The Garden Party and Other Stories. London, Penguin Classics, 2007, 72–79-betlar
  4. Qahhor A. Qo‘shni. Tanlangan asarlar. 3-jild, Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 1980, 85–96-betlar.
  5. Поспелов Г.Н. Теория литературы. М., “Просвещение”, 1978, 132–145-бeтлар.
  6. Назаров К. Адабиётшуносликка кириш. Тошкент, “Ўқитувчи”, 2002, 47–62-бeтлар.
  7. Эргашев Ш. Адабиётшунослик назарияси. Тошкент, “Fan”, 2008, 88–104-бетлар.
  8. Mambetov T. “Kichkina odam” obrazining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari. “Filologiya” ilmiy jurnali, 2022, 3-son, 23–30-бeтлар.
← Songa qaytish