FIZIKA FANINI OʻQITISHDA FANLARARO ALOQADORLIK
Ushbu maqolada fizikaning fanlararo aloqadorligi bayon qilingan. Unda fizikani matema-tika, kimyo va boshqa fanlar bilan bogʻliqligi yoritilgan. Fizika fanining umumiy ta’lim predmetlari orasida-gi o‘rni fizika fanining boshqa fanlarga nisbatan tutgan oʻrniga ko‘ra aniqlanadi. Fizika fanining asosini turli xil fundamental nazariyalar, qonunlar va ilmiy tushunchalar tashkil etadi. Fizika fani juda tez sur’atlar bilan rivojlandi va hozirda ham rivojlanib bormoqda, jumladan, Nyuton mexanikasi, relyativistik mexanika, kvant mexanikasi, elektron nazariyasi, klassik va kvant statistikasi kabilar bunga misol boʻladi. Koʻplab fun-damental nazariyalar yaratildi. Bu esa bugungi fizika o‘rganadigan hodisalarning sonini oshirdi, bu fanning rolini ko‘tardi. Fizik nazariyalar boshqa fanlarning, yaʼni, tabiiy fanlarning masalan, kimyo, elektrotexnika, elektronika kabi fanlarning asosi bo‘lib qoldi. Bilimlar va bu fan haqidagi maʼlumotlar koʻpaygani sari ular-ning ko‘pchiligi alohida fan bo‘lib ajralib chiqdi. Fizikadagi qonunlar universal qonunlar bo‘lib, fizika fani-ni bugungi tabiiy fanlar ichida yetakchi oʻringa ko‘tardi.
В статье описывается междисциплинарный характер физики. Она объясняет связь между физикой, математикой, химией и другими науками. Место физики среди общеоб-разова-тельных предметов определяется местом физики по отношению к другим предметам. Физика ос-нована на различных фундаментальных теориях, законах и научных концепциях. Физика быстро раз-вивалась и продолжает развиваться, включая механику Ньютона, релятивистскую механику, кван-товую механику, теорию электрона, классическую и квантовую статистику. Было разработано множество фундаментальных теорий. Это увеличило число явлений, изучаемых современной физи-кой, и повысило роль этой науки. Физические теории стали основой других наук, т.е. естественных наук, таких как химия, электротехника, электроника. По мере увеличения знаний и информации обэтой науке многие из них стали отдельной наукой. Законы физики являются универсальными закона-ми и сделали физику сегодня лидером среди естественных наук.
This article describes the interdisciplinary nature of physics. It explains the connection between physics, mathematics, chemistry and other sciences. The place of physics among general education subjects is determined by the place of physics in relation to other subjects. Physics is based on various fundamental theories, laws and scientific concepts. Physics has developed rapidly and continues to develop, including Newtonian mechanics, relativistic mechanics, quantum mechanics, electron theory, classical and quantum statistics. Many fundamental theories have been developed. This has increased the number of phenomena studied by modern physics and increased the role of this science. Physical theories have become the basis of other sciences, i.e. natural sciences such as chemistry, electrical engineering, electronics. As knowledge and information about this science increases, many of them have become a separate science. The laws of physics are universal laws and have made physics the leader among natural sciences today.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Tugalov F.Q. Fizikani o‘qitishda fizikaning tabiiy fanlar bilan fanlararo integratsiyasini amalga oshirish metodikasi. “Fan va jamiyat”, ilmiy-uslubiy jurnal, Nukus, 2022, 2-сон, 133-bet; Усова А.В. Методика препода-вания физики. М., “Просвещение”, 1998
- Турышев И.К. и др. Межпредметные связи физики. М., “Просвещение”, 1992.
- O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi. 60110700-Fizika va astronomiya baka-lavriat ta’lim yo‘nalishining malaka talablari. Toshkent, 2021, 25-avgust.
- M.Djorayev, B.Sattorova. Fizika va astronomiya o‘qitish nazariyasi va metodikasi. T., «Fan va texnolo-giya», 2015, 352-bet.
- Теория и методика обучения физике в школе: общие вопросы. Учебное пособие для студентов выс-ших педагогических учебных заведений, С.Е.Каменецкий, Н.С.Пурышева, Н.Е.Важеевская и др. Под ред С. Е.Каменецкого, Н.С.Пурышевой. М., “Академия”, 2000, 369 с.
- Елагина В.С. О подготовке учителей естественнонаучных дисциплин к самообразовательной дея-тельности по проблеме межпредметных связей. “Наука и школа”, 2000, № 3, c. 32–35.