ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

HAYVONLAR OBRAZI VA UNING BADIIY ADABIYOTDA RAMZLASHTIRILISHI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada badiiy adabiyotda hayvon obrazlarining ramziy talqini va ularning estetik hamda madaniy funksiyalari tahlil qilinadi. Biz tadqiqotda ot, bo‘ri va mushuk obrazlari misolida turli madaniyatlarda shakllangan ramziy ma’nolar, totemistik qarashlar va badiiy transformatsiyalar ochib berishga harakat qildik. Jahon va o‘zbek adabiyoti namunalariga tayangan holda, hayvon obrazlari inson ruhiyati, ijtimoiy munosabatlar hamda axloqiy qadriyatlarni ifodalovchi semantik birlik sifatida tal-qin qilinadi.

Kalit so'zlar: badiiy obraz, ramz, totemizm, ot timsoli, bo‘ri obrazi, mushuk ramzi, madaniy seman-tika, folklor, mifologiya, psixologik talqin, estetik funksiya, adabiy transformatsiya.
РУССКИЙ

В данной статье анализируется символическое осмысление образов животных в художественной литературе, а также их эстетические и культурные функции. В исследовании на примере образов коня, волка и кошки предпринята попытка раскрыть символические значения, сформировавшиеся в различных культурах, тотемистические представления и художественные трансформации. На материале произведений мировой и узбекской литературы образы животных интерпретируются как семантические единицы, отражающие психологию человека, социальные отношения и нравственные ценности

Ключевые слова: художественный образ, символ, тотемизм, образ коня, образ волка, образ кошки, культурная семантика, фольклор, мифология, психологическая интерпретация, эстетичес-кая функция, художественная трансформация.
ENGLISH

In this article, the symbolic interpretation of animal images in fiction and their aesthetic and cultural functions are analyzed. In the study, using the images of the horse, wolf, and cat as examples, we attempt to reveal the symbolic meanings formed in different cultures, totemistic views, and artistic transformations. Based on examples from world and Uzbek literature, animal images are interpreted as semantic units that express human psychology, social relations, and moral values.

Keywords: artistic image, symbol, totemism, horse image, wolf image, cat symbol, cultural semantics, folklore, mythology, psychological interpretation, aesthetic function, literary transformation.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Ашурова Ш.А. Инглиз адабиёти ва ўзбек адабиётида анималистика жанри хусусиятлари (Э.Сетон-Томпсон ва Н.Норқобилов ижоди мисолида). Фалс. докт. (PhD) дисс., Тошкент, 2020, 30-бeт.
  2. Горький М. Адабиёт ҳақида. Тошкент, 1962, 10-бeт.
  3. Худойбердиева М.А. Сравнительный этнолингвокультурологический анализ концепта «волк» в среднеазиатском информационном пространстве. Mагистр. дисс., Джизак, 2023, 53 с.
  4. Липец Р. Образ батыра и его коня в тюрко-монгольском эпосе. М., “Наука”, 1984, 124 с.
  5. López E. Aquí hay gato encerrado: Intertextualidad entre Takashi Hiraide y Juan García Ponce. Enun-ciación. 2025, vol. 30, № 1, p. 45–60. DOI: 10.14483/22486798.22817.
  6. Ochilova N.O. Inglizzabon g‘arb va o‘zbek nasrida ot obrazi talqini (Seton Thompson, Anna Syuvell, Tog‘ay Murod, Turob To‘la asarlari asosida): filol. fan. bo‘yicha PhD diss., Buxoro, 2022, 26-bet.
  7. Poe E. Cuentos. Tarj. G.Martínez, D.Martín. Barcelona, Planeta, 2007.
  8. Rajabov E. Obraz tushunchasining badiiy talqini (“Haj daftari” misolida). Теоретические аспекты станов-ления педагогических наук. 2025. № 4 (13), c. 28–32. URL: https://inlibrary.uz/index.php/tafps/article/view/98800
  9. Tilavov A. O‘zbek xalq dostonlaridagi ot obrazining tarixiy asoslari va badiiy talqini. Filol. fan. nomz. diss. Toshkent, 2000, 14-bet.
  10. Ўзбекистон миллий энциклопедияси. Тошкент, Ўзбекистон миллий энциклопедияси давлат илмий нашриёти, 2000, 1-жилд, 345-бeт.
← Songa qaytish