ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA TEGINISH SEZGISI BILAN BOG‘LIQ LEKSEMALARNING KOGNITIV VA LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida teginish (taktil) sezgisini ifodalovchi lekse-malar lingvokognitiv va lingvokulturologik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Teginish sezgisi insonning borliqni idrok etishida muhim o‘rin tutib, til orqali nafaqat jismoniy hissiyotlar, balki emotsional va ma-daniy ma’nolarni ham ifodalaydi. Tadqiqotda ikki til materiallari qiyosiy jihatdan o‘rganilib, umimiy va milliy-madaniy xususiyatlar aniqlanadi

Kalit so'zlar: teginish sezgisi, taklif leksemalar, lingvokognitiv tahlil, lingvokulturologiya, qiyosiy tilshunoslik.
РУССКИЙ

В статье проводится анализ лексем, репрезентирующих осязательное (так-тильное) восприятие в английском и узбекском языках, с позиций лингвокогнитивного и лингвокуль-турологического подходов. Осязание рассматривается как одна из ключевых форм чувственного познания действительности, посредством которой язык отражает не только физические ощуще-ния, но и эмоционально-оценочные и культурно обусловленные смыслы. В рамках исследования осу-ществляется сопоставительный анализ языкового материала двух языков, в результате чего вы-являются как универсальные, так и национально-культурные особенности.

Ключевые слова: осязательное восприятие, тактильные лексемы, лингвокогнитивный ана-лиз, лингвокультурология, сопоставительное языкознание.
ENGLISH

The article presents an analysis of lexemes representing tactile perception in the English and Uzbek languages from linguocognitive and linguocultural perspectives. The sense of touch is viewed as a fundamental mode of human perception of reality, through which language conveys not only physical sensations but also emotionally evaluative and culturally conditioned meanings. The study employs a comparative analysis of linguistic material from both languages, identifying both universal and national-cultural features.

Keywords: tactile perception, tactile lexemes, linguocognitive analysis, linguoculturology, compara-tive linguistics.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. M.Qoriyev. Qiz uzatib borganda. Toshkent: Yosh gvardiya, 1976. 67-bet.
  2. M.Yusuf. Osmonimga olib ketaman. Toshkent: Sharq, 1998. 63-bet.
  3. A.Qodiriy. O‘tkan kunlar. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1988. 78-bet.
  4. A.Qodoriy. Mehrobdan chayon. Toshkent. G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1987. 55-bet.
  5. Bo‘ronov J. Ingliz va o‘zbek tillari qiyosiy grammatikasi. Toshkent, “O‘qituvchi”, 1973, 283-bet.
  6. Ella Gonzales. Fort Worth Star-Telegram, 21 Feb. 2024.
  7. I.Rahim. Chin muhabbat. Toshkent, Yosh gvardiya, 1975. 87-bet.
  8. I.Rahimov. “Barno”. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1973.
  9. John Sass. “Field & Stream”, 3 Aug. 2023
  10. Laura Zornosa. TIME, 18 Oct. 2023.
← Songa qaytish