ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

IVAN ANDREEVICH KRILOV BOLALAR ADABIYOTINING ASOSCHISI SIFATIDA ERTAK JANRIDA: TILSHUNOSLIK, MADANIY-TARIXIY VA TA'LIM JIHATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada Ivan Andreevich Krilovning (1769–1844) rus bolalar adabiyotining ertak janridagi rivojlanishidagi asosiy shaxs sifatidagi roli o‘rganiladi. Muallif lingvistik tahlil, madaniyat-shunoslik, adabiy tarix va pedagogika usullaridan foydalanib, Krilovni nafaqat rus ertaklarining klassi-kasi, balki bolalarga tegishli badiiy tamoyillarning kashshofi sifatida ham tadqiq qiladi. Uning asarlari-ning lingvistik xususiyatlari, estetikasi, axloqiy va tarbiyaviy funksiyalari, ularning bolalar orasida qabul qilinishi va keyingi avlod yozuvchilariga ta'siriga urg‘u beriladi. Alohida bo‘limlar xorijiy an’analarning ertakchilari (Ezop, La Fontaine) bilan qiyosiy tahlilga va janrning ta'lim amaliyotiga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan.

Kalit so'zlar: Ivan Andreevich Krilov, ertak, bolalar adabiyoti, XIX asr rus adabiyoti, janr poetikasi, allegoriya, axloqiy va tarbiyaviy funksiya, lingvistik tahlil, adabiyotning pedagogik salohiyati, matnni qa-bul qilish, adabiyotda hayvonlar obrazi, didaktika, badiiy muloqot, folklor an'analari, adabiy ta’lim
РУССКИЙ

Статья посвящена исследованию роли Ивана Андреевича Крылова (1769–1844) как ключевой фигуры в развитии русской детской литературы в жанре басни. Опираясь на методы лингвистического анализа, культурологии, истории литературы и педагогики, автор рассматрива-ет феномен Крылова не только как классика русской басни, но и как первооткрывателя художест-венных принципов, близких детскому читателю. Основное внимание уделяется языковым особен-ностям, эстетике, нравственно-воспитательным функциям произведений, рецепции в детской среде и влиянию на последующие поколения писателей. Отдельные разделы посвящены сравнительному анализу с баснописцами зарубежных традиций (Эзоп, Лафонтен) и рассмотрению проблем жанра в образовательной практике.

Ключевые слова: Иван Андреевич Крылов, басня, детская литература, русская литература XIX века, жанровая поэтика, аллегория, нравственно-воспитательная функция, лингвостилисти-ческий анализ, педагогический потенциал литературы, рецепция текста, образ животных в лите-ратуре, дидактика, художественная коммуникация, фольклорные традиции, литературное обра-зование.
ENGLISH

This article explores the role of Ivan Andreevich Krylov (1769–1844) as a key figure in the development of Russian children's literature in the fable genre. Drawing on methods of linguistic analysis, cultural studies, literary history, and pedagogy, the author examines Krylov not only as a classic of Russian fables but also as a pioneer of artistic principles relatable to children. Emphasis is placed on the linguistic features, aesthetics, moral and educational functions of his works, their reception among children, and their influence on subsequent generations of writers. Separate sections are devoted to a comparative analysis with fabulists of foreign traditions (Aesop, La Fontaine) and to the examination of the genre's implications for educational practice.

Keywords: Ivan Andreevich Krylov, fable, children’s literature, Russian literature of the 19th century, genre poetics, allegory, moral and educational function, linguastylistic analysis, pedagogical potential of literature, text reception, the image of animals in literature, didactics, artistic communication, folklore traditions, literary education.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Иванов С.А. История русской литературы XIX века. Санкт-Петербург, изд-во СПбГУ, 2017.
  2. Крылов И.А. Басни в 2 т. Москва, “Художественная литература”, 2020
  3. Лотман Ю.М. Семиосфера художественной культуры. Тарту, Изд-во Тартуского ун-та, 1994.
  4. Парфенов Б.В. Педагогика чтения: теория и практика. Москва, “Просвещение”, 2018
  5. Komiljonovna K.I. Changes in the system of anthroponyms in the Uzbek language at the end of the 20th century-the beginning of the 21st century //Zien Journal of Social Sciences and Humanities. 2022.
  6. Koziyeva I.K. The history of the development of russian anthroponymy //международный журнал языка, образования, перевода. 2022, т. 3, №. 3.
  7. The Boundaries of Onomastic Vocabulary 10th International Conference on Computer Science and Engineering (UBMK), Istanbul, Turkiye, 2025, pp. 1563–1568. doi: 10.1109/UBMK67458.2025.11206932.
  8. Дмитриева Т.В. Русская басня и её традиции. Москва, “Наука”, 2019
← Songa qaytish