ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

JANE AUSTENNING “PRIDE AND PREJUDICE” HAMDA O‘TKIR HOSHIMOVNING “DUNYONING ISHLARI” ASARLARIDA AYOLLAR NUTQINING PRAGMATIK VA LINGVOMADANIY MODELI: QIYOSIY TAHLIL

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada Jane Austenning “Pride and Prejudice” hamda O‘tkir Hoshimov-ning “Dunyoning ishlari” asarlarida ayollar nutqining pragmatik va lingvomadaniy modeli qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot nutq aktlari, xushmuomalalik strategiyalari, implikatura va bilvosita muloqotning ayol identifikatsiyasini shakllantirishdagi o‘rnini yoritadi. Tahlil natijalari ingliz va o‘zbek badiiy diskursida ayollar nutqi umumiy pragmatik tamoyillarga asoslangan bo‘lsa-da, uning kommunikativ xususiyatlari tur-li lingvomadaniy qadriyatlar bilan belgilanishini ko‘rsatadi. Austen asarlarida individual mustaqillik va shaxsiy tanlov ustuvor bo‘lsa, Hoshimov ijodida onalik, oilaviy birdamlik va ma’naviy qadriyatlar yetak-chi o‘rin egallaydi. Tadqiqot natijalari pragmatika, gender lingvistikasi va lingvomadaniyatshunoslik bo‘-yicha ilmiy izlanishlarni boyitadi.

Kalit so'zlar: pragmatika, lingvomadaniyat, ayollar nutqi, nutq aktlari, xushmuomalalik strategiya-si, implikatura, Jeyn Osten, O‘tkir Hoshimov, badiiy diskurs.
РУССКИЙ

В статье представлен сравнительный анализ прагматической и лингвокультур-ной модели женской речи в произведениях Джейн Остин “Pride and Prejudice” и Откира Хошимова “Dunyoning ishlari”. Исследование посвящено анализу речевых актов, стратегий вежливости, им-пликатур и косвенной коммуникации как средств формирования женской идентичности. Резуль-таты показывают, что при общности прагматических механизмов английский и узбекский худо-жественный дискурс отражают различные лингвокультурные ценности. В произведении Джейн Остин доминируют идеи личной независимости и индивидуального выбора, тогда как в произве-дении Откира Хошимова ведущими являются материнство, семейное единство и духовно-нрав-ственные ценности. Полученные результаты могут быть использованы в исследованиях по праг-матике, гендерной лингвистике и лингвокультурологии.

Ключевые слова: прагматика, женская речь, лингвокультурология, речевые акты, страте-гии вежливости, импликатура, Джейн Остин, Откир Хошимов.
ENGLISH

This article presents a comparative analysis of the pragmatic and linguocultural model of women’s speech in Jane Austen’s “Pride and Prejudice” and Utkir Hoshimov’s “Dunyoning ishlari”. The study examines speech acts, politeness strategies, conversational implicatures, and indirect communi-cation as pragmatic mechanisms constructing female identity in English and Uzbek literary discourse. The findings demonstrate that although both authors employ similar pragmatic devices, their communicative functions reflect different cultural values. Austen’s female characters emphasize individual autonomy and social equality, whereas Hoshimov’s female characters foreground motherhood, family solidarity, and moral responsibility. The study contributes to literary pragmatics, gender linguistics, and linguocultural studies by highlighting the interaction between language, culture, and female identity.

Keywords: Literary pragmatics, Women’s speech, Linguocultural studies, Speech acts, Politeness, Conversational implicature, Jane Austen, Utkir Hoshimov, Literary discourse.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Rakhimova U.S. (2022). The role of metaphors in the description of motherhood in Anne Enright’s short stories. Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities, 12(4), p. 208–213.
  2. Austin J.L. (1962). How to do things with words. Oxford University Press.
  3. Austen J. (2003). Pride and Prejudice. Penguin Classics (Original work published 1813).
  4. Bray J. (2018). The language of Jane Austen. Palgrave Macmillan.
  5. Chapman S. (2011). Pragmatics. Palgrave Macmillan.
  6. Chapman S. (2011). Pragmatics. Palgrave Macmillan
  7. Grice H.P. (1975). Logic and conversation. In P.Cole & J.L.Morgan (Eds.), Syntax and semantics (Vol. 3, p. 41–58), Academic Press.
  8. Holmes J. (2013). An introduction to sociolinguistics (4th ed.). Routledge.
  9. Hoshimov O‘. (2019). Dunyoning ishlari. “Yangi asr avlodi”.
  10. Hojiyev A. (2002). O‘zbek tili leksikologiyasi va frazeologiyasi. “O‘qituvchi”.
  11. Lakoff R. (1975). Language and woman’s place. Harper & Row.
  12. Leech G N. (1983). Principles of pragmatics. Longman.
  13. Levinson S.C. (1983). Pragmatics. Cambridge University Press.
  14. Mahmudov N. (2013). Til va madaniyat. Akademnashr.
  15. Mey J.L. (2001). Pragmatics: An introduction (2nd ed.). Blackwell Publishing.
  16. Nurmonov A. (2012). Tanlangan asarlar. “Akademnashr”.
  17. Rahmatullayev Sh. (2006). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. “Universitet”.
  18. Rakhimova U.S., Khallieva G.I. (2022). The depiction of age in Enright’s short stories. Journal of Positive School Psychology, p. 7198–7202.
  19. Raximova U.S., Masharipova N.I. (2024). Ayol xarakterini ifodalovchi paremalarning lingvokulturolo-gik tasnifi. Eurasian Journal of Academic Research, 4(11–2), p. 54–59.
  20. Safarov Sh. (2008). Pragmalingvistika. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi.
  21. Searle J.R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge University Press.
  22. Short M. (1996). Exploring the language of poems, plays and prose. Longman.
  23. Suhandoko. (2024). Existence, expectation, and interference: A corpus stylistics study of word clusters in Jane Austen’s works. In Proceedings of the Annual International Conference of the Association of Lecturers in Adab Sciences (ADIA 2024).
  24. Suryanovika C., Julhijah N. (2018). Directive speech acts and hedges presented by female main characters of Jane Austen’s novels. Lingua Cultura, 12(4), p. 345–350.
  25. Thomas J. (1995). Meaning in interaction: An introduction to pragmatics. Longman.
  26. Toolan M. (2009). Narrative: A critical linguistic introduction (2nd ed.). Routledge.
← Songa qaytish