ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

KONSEPT DUNYONING MILLIY LISONIY MANZARASINING ASOSIY BIRLIGI SIFATIDA

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada konsept G‘arb va postsovet kognitiv hamda lingvomadaniy an’anala-rida o‘rganiladi. Unda konseptual modellarni aniqlash va tuzishning nazariy yondashuvlari tahlil qilingan bo‘lib, tajribalarni konseptuallashtirishning asosiy kognitiv mexanizmi sifatida metaforaga alohida e’tibor qaratilgan. XX asr ingliz va qoraqalpoq adabiyotida aks etgan konseptlarning madaniy o‘ziga xosligi va aksiologik modellariga alohida e’tibor qaratilgan.

Kalit so'zlar: konsept, kognitiv tilshunoslik, lingvokulturologiya, olamning lisoniy manzarasi, mada-niyat, milliy ong, metafora, qadriyatlar.
РУССКИЙ

В данной статье рассматривается концепт в западных и постсоветских когни-тивных и лингвокультурных традициях. В ней анализируются теоретические подходы к определе-нию и структурированию концептуальных моделей, с особым акцентом на метафору как основной когнитивный механизм концептуализации опыта. Особое внимание уделяется культурной специ-фике и аксиологическим моделям концептов, отраженных в английской и каракалпакской литера-туре XX века.

Ключевые слова: концепция, когнитивная лингвистика, лингвокультурология, языковая кар-тина мира, культура, национальное сознание, метафора, ценности.
ENGLISH

. This article examines the concept within Western and post-Soviet cognitive and lingua-cultural traditions. It analyzes theoretical approaches to defining and structuring conceptual models, with a particular focus on metaphor as a primary cognitive mechanism for conceptualizing experience. Special attention is paid to the cultural specificity and axiological models of concepts as reflected in 20th-century English and Karakalpak literature.

Keywords: concept, cognitive linguistics, linguaculturology, linguistic picture of the world, culture, national consciousness, metaphor, values.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Dijk van T.A. Discourse and Knowledge: A Sociocognitive Approach. Cambridge University Press, 2014, p. 110–117.
  2. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicag, University of Chicago Press, 1980, p. 56–59.
  3. Бабушкин А.П. Типы концептов в лексиконе и фразеологизмы. Воронеж, 1996
  4. Вежбицкая А. Семантические универсалии и описание языков. М., Языки славянской культуры, 1999, c. 128–130.
  5. ). Кубрякова Е.С. Части речи с когнитивной точки зрения. М., “Наука”, 1996, c. 91–93.
  6. ). Лихачёв Д.С. Концептосфера русского языка. Изв. АН. Сер. литературы и языка. 1997, т. 56, № 1, c. 3–9.
  7. Попова З.Д., Стернин И.А. Когнитивная лингвистика. Воронеж, “Истоки”, 2001, c. 27–29.
  8. Степанов Ю.С. Константы. Словарь русской культуры. М., Школа «Языки русской культуры», 1997, c. 46.
← Songa qaytish