ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №4 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

LORD BAYRONNING “QORSAR” ASARINING O‘ZBEK TILIGA TARJIMASINING LINGVISTIK TAHLILI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada Lord Bayronning hikoyaviy dostoni “Qorsar” lingvistik va uslubiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot asarning leksik, sintaktik va fonologik xususiyatlari, shuningdek, uning semantik chuqurligiga qaratilgan. Dostonning o‘zbek tiliga tarjimasiga alohida e’tibor berilib, Bayronning murak-kab poetik vositalarini boshqa til va madaniyatga ko‘chirishda qo‘llanilgan tarjima strategiyalari tahlil etiladi. Asl matn va uning o‘zbekcha talqini qiyosiy o‘rganilishi orqali romantizm she’riyatini tarjima qi-lishdagi muammolar, xususan, original ohangni, hissiy ta’sirchanlikni hamda bayronik qahramon arxeti-pini saqlab qolish masalalari yoritib beriladi. Tadqiqot yakunida “The Corsair” asarining poetik boyligi va uning madaniyatlararo badiiy tarjima jarayonidagi ahamiyati haqida ilmiy xulosalar chiqariladi.

Kalit so'zlar: Bayron, Qorsar, lingvistik tahlil, romantizm she’riyati, hikoya dostoni, poetik vosita-lar, tarjimashunoslik.
РУССКИЙ

В статье проводится лингвистический и стилистический анализ поэмы Лорда Байрона «Корсар», с акцентом на её лексических, синтаксических и фонологических особенностях, а также на её семантической глубине. Особое внимание уделяется узбекскому переводу поэмы: анализируются переводческие стратегии, применявшиеся для передачи сложных поэтических средств Байрона на другой язык и в иную культуру. Сравнивая оригинальный текст с его узбекской версией, данное исследование раскрывает трудности перевода романтической поэзии – в част-ности, сохранения оригинального тона, эмоционального воздействия и архетипа байронического героя. Исследование завершается выводами о поэтическом богатстве «Корсара» и его значении для межкультурного литературного перевода.

Ключевые слова: Байрон, «Корсар», лингвистический анализ, романтическая поэзия, нарра-тивная поэма, поэтические средства, переводоведение.
ENGLISH

This article presents a linguistic and stylistic analysis of Lord Byron’s narrative poem The Corsair (1814), examining its lexical, syntactic, and phonological features alongside its semantic depth. Special attention is devoted to the poem’s translation into Uzbek, with an analysis of the strategies employed to render Byron’s complex poetic devices across linguistic and cultural boundaries. Through a comparative study of the source text and its Uzbek version, this research identifies the central challenges of translating Romantic poetry – namely, preserving the original tone, emotional resonance, and the Byronic hero archetype. The study concludes by reflecting on the poetic richness of The Corsair and its broader significance for cross-cultural literary translation.

Keywords: Byron, The Corsair, linguistic analysis, Romantic poetry, narrative poem, poetic devices, translation studies.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Zhuzhgina-Allahverdian T.N., & Ostapenko S.A. (n.d.). Romantic human study: Peculiarities of perso-nality philosophy in the literature of the 1820–1830s. ISSN 2227-7242 (Print), ISSN 2304-9685 (Online) Антро-пологічні виміри філософських досліджень, 2020, Вип. 18 Anthropological Measurements of Philosophical Research, 2020, NO 18 ANTHROPOLOGICAL PROBLEMS IN THE HISTORY OF PHILOSOPHY Creative Commons Attribution 4.0 International doi: https://doi.org/10.15802/ampr.v0i18.221425 © T.N.Zhuzhgina-Allah-verdian, S.A.Ostapenko. 2020 UDC 821.133.1.81’42/161.1.
  2. Byron, G.G. (1814). The Corsair. London, Thomas Davison.
  3. Venuti L. (1995). The Translator’s Invisibility. A History of Translation. London: Routledge.
  4. Nida E.A. (1964). Toward a Science of Translating. Leiden, Brill.
  5. Leech G.N. (1969). A Linguistic Guide to English Poetry. London, Longman.
  6. Sayfullayeva N. (2017). Tarjima nazariyasi asoslari. Toshkent, OʻzMU.
  7. Umarova Z. (2019). Bayronning “Qorsar” dostonining tarjimasida poetik vositalar. “Til va tarjima”, 4.
← Songa qaytish