ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

MAROSIMLARNING IJTIMOIY FUNKSIYALARI VA ULARNI O‘RGANISHNING NAZARIY YONDASHUVLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada marosimlarning jamiyatdagi o‘rni, ularning ijtimoiy funksiyalari va mazkur fenomenni tadqiq etishning yetakchi nazariy-metodologik yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida marosimlarning integrativ, kommunikativ, regulyativ, identifikatsion, kompensator-psixologik va ijtimoiy xotirani saqlash kabi asosiy vazifalari tizimlashtirilgan. Sharq-turkiy axloqiy-pedagogik meros G‘arb sotsiologik maktablari bilan sintez qilinib, marosimlar transformatsiyasini baholashning obyektiv mezoni ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar: marosim, ijtimoiylik, integratsiya, identifikatsiya, transformatsiya, sotsiologik, kons-truktivizm,g‘oya.
РУССКИЙ

В данной статье анализируются роль обрядов в обществе, их социальные функ-ции и ведущие теоретико-методологические подходы к исследованию данного феномена. В про-цессе исследования систематизированы такие основные функции обрядов, как интегративная, коммуникативная, регулятивная, идентификационная, компенсаторно-психологическая, а также сохранение социальной памяти. Путем синтеза восточно-тюркского морально-педагогического наследия с западными социологическими школами разработан объективный критерий оценки трансформации обрядов.

Ключевые слова: обряд, социальность, интеграция, идентификация, трансформация, социо-логический, конструктивизм, идея.
ENGLISH

. This article analyzes the role of ceremonies in society, their social functions, and the leading theoretical and methodological approaches to studying this phenomenon. During the research, the main functions of ceremonies-such as integrative, communicative, regulative, identificational, compensatory-psychological, and the preservation of social memory-have been systematized. By synthesizing the Eastern-Turkic moral and pedagogical heritage with Western sociological schools, an objective criterion for evaluating the transformation of ceremonies has been developed.

Keywords: ceremony, sociality, integration, identification, transformation, sociological, constructivism, idea.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Qodirov B., Tursunov R. (2024). Globallashuv sharoitida milliy marosimlarning transformatsiyasi: sotsio-logik va konstruktivistik yondashuv (P.Burdye va E.Xobsbaum nazariyalari asosida). Toshkent, Falsafa va huquq instituti nashriyoti, 112–118-betlar.
  2. Xudoyberdiyeva G. (2026). Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashda milliy marosimlar va urf-odatlarning tarbiyaviy (regulyativ) ahamiyati. “Uzluksiz ta’lim” ilmiy-metodik jurnali, 2-son, 45–51-betlar.
  3. Toshpo‘latov A. (2023). E.Dyurkgeym va B.Malinovskiy asarlarida marosimlarning integrativ va kom-pensator funksiyalari tahlili. “Ijtimoiy fanlar xabarnomasi”, 3(4), 77–84-betlar.
  4. Go‘kalp Ziyo. (2022). Turkchilik asoslari (ilmiy-izohli, to‘ldirilgan yangi nashr). Toshkent, “Akadem-nashr”.
  5. Djurayeva N. (2025). Marosimlarning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari va o‘tish marosimlari (A. van Gennep va V.Terner nazariyalari talqini). Monografiya, Samarqand, SamDU nashriyoti, 56–61-betlar.
  6. Connerton P. (2023). How Societies Remember (Reprint edition with modern critical introduction). Cambridge University Press, p. 41–45.
← Songa qaytish