ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №4 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

METAFORIK MODELLAR VA MADANIYATLARARO TAFOVUT: MAQSADGA YO‘NALTIRILGAN FRAZEOLOGIZMLARNING TALQIN MUAMMOLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillarida maqsadga yo‘naltirilganlikni ifodalovchi frazeologik birliklarning semantik hamda lingvokulturologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayo-nida diqqatni jamlash, qat’iyat va iroda, mehnatsevarlik hamda yuksak ambitsiyani ifodalovchi frazeolo-gizmlar guruhlarga ajratilib, ularning mazmuniy o‘xshash va farqli jihatlari yoritiladi. Shuningdek, ushbu birliklar orqali milliy tafakkur, madaniy qadriyatlar va umuminsoniy konseptlarning til vositasida namo-yon bo‘lishi asoslab beriladi.

Kalit so'zlar: frazeologizm, maqsadga yo‘naltirilganlik, semantika, lingvokulturologiya, metafora, qat’iyat, mehnatsevarlik.
РУССКИЙ

В данной статье анализируются семантические и лингвокультурные особен-ности целенаправленных фразеологических единиц в узбекском и английском языках. В ходе иссле-дования классифицируются идиомы, выражающие сосредоточенность, целеустремлённость, усердие и высокие амбиции, а также выявляются их сходства и различия в значении. Показано, ка-ким образом национальный менталитет, культурные ценности и универсальные концептуальные модели находят отражение во фразеологических выражениях.

Ключевые слова: фразеологическая единица, целеустремлённость, семантика, лингвокуль-турный анализ, метафора, решимость, усердие.
ENGLISH

This article analyzes the semantic and linguocultural features of goal-oriented phra-seological units in Uzbek and English. The study classifies idioms expressing focus, determination, dili-gence, and high ambition, and highlights their similarities and differences in meaning. It also demonstrates how national mentality, cultural values, and universal conceptual models are reflected through phrase-logical expressions. The findings are significant for the fields of phraseology, linguocultural studies, and translation studies.

Keywords: phraseological unit, goal orientation, semantics, linguocultural analysis, metaphor, determination, diligence.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abduazizov A.A. Tilshunoslik nazariyasiga kirish. Toshkent, “Sharq”, 2010.
  2. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, “Talqin”, 2005.
  3. Mamatov A.E. O‘zbek tili frazeologiyasi. O‘quv qo‘llanm, Toshkent, “Navro‘z”, 2019.
  4. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiyoti: darslik. Toshkent, “Universitet”, 2016, 420-bet.
  5. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilida fe’l frazemalarning bog‘lashuvi. Toshkent, “Universitet”, 1992.
  6. Виноградов В.В. Избранные труды. Лексикология и лексикография. Москва, “Наука”, 1977.
  7. Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка. Учеб. для ин-тов и фак. иностр. яз., Москва, “Высш. шк.”, Дубна, изд. центр «Феникс», 1996.
  8. Чайко Т.Н. Названия частей тела как источник метафоры в апеллятивной и ономастической лек-сике. “Вопросы ономастики”. 1974, № 8–9, c. 98–106.
  9. Чердынцева Т.З. Метафора и символ во фразеологических единицах. Метафора в языке и тексте. Москва, “Наука”, 1988, c. 78–92.
  10. Чернышева И.И. Актуальные проблемы фразеологии. “Вопросы языкознания”, 1977, №5, c.53–60.
← Songa qaytish