METAFORIK MODELLAR VA MADANIYATLARARO TAFOVUT: MAQSADGA YO‘NALTIRILGAN FRAZEOLOGIZMLARNING TALQIN MUAMMOLARI
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillarida maqsadga yo‘naltirilganlikni ifodalovchi frazeologik birliklarning semantik hamda lingvokulturologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayo-nida diqqatni jamlash, qat’iyat va iroda, mehnatsevarlik hamda yuksak ambitsiyani ifodalovchi frazeolo-gizmlar guruhlarga ajratilib, ularning mazmuniy o‘xshash va farqli jihatlari yoritiladi. Shuningdek, ushbu birliklar orqali milliy tafakkur, madaniy qadriyatlar va umuminsoniy konseptlarning til vositasida namo-yon bo‘lishi asoslab beriladi.
В данной статье анализируются семантические и лингвокультурные особен-ности целенаправленных фразеологических единиц в узбекском и английском языках. В ходе иссле-дования классифицируются идиомы, выражающие сосредоточенность, целеустремлённость, усердие и высокие амбиции, а также выявляются их сходства и различия в значении. Показано, ка-ким образом национальный менталитет, культурные ценности и универсальные концептуальные модели находят отражение во фразеологических выражениях.
This article analyzes the semantic and linguocultural features of goal-oriented phra-seological units in Uzbek and English. The study classifies idioms expressing focus, determination, dili-gence, and high ambition, and highlights their similarities and differences in meaning. It also demonstrates how national mentality, cultural values, and universal conceptual models are reflected through phrase-logical expressions. The findings are significant for the fields of phraseology, linguocultural studies, and translation studies.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Abduazizov A.A. Tilshunoslik nazariyasiga kirish. Toshkent, “Sharq”, 2010.
- Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, “Talqin”, 2005.
- Mamatov A.E. O‘zbek tili frazeologiyasi. O‘quv qo‘llanm, Toshkent, “Navro‘z”, 2019.
- Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiyoti: darslik. Toshkent, “Universitet”, 2016, 420-bet.
- Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilida fe’l frazemalarning bog‘lashuvi. Toshkent, “Universitet”, 1992.
- Виноградов В.В. Избранные труды. Лексикология и лексикография. Москва, “Наука”, 1977.
- Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка. Учеб. для ин-тов и фак. иностр. яз., Москва, “Высш. шк.”, Дубна, изд. центр «Феникс», 1996.
- Чайко Т.Н. Названия частей тела как источник метафоры в апеллятивной и ономастической лек-сике. “Вопросы ономастики”. 1974, № 8–9, c. 98–106.
- Чердынцева Т.З. Метафора и символ во фразеологических единицах. Метафора в языке и тексте. Москва, “Наука”, 1988, c. 78–92.
- Чернышева И.И. Актуальные проблемы фразеологии. “Вопросы языкознания”, 1977, №5, c.53–60.