ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

NOVERBAL KOMMUNIKATSIYADA ERKAK VA AYOL SOTSIAL ROLLARINING PRAGMATIK INTERPRETATSIYASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada noverbal muloqot tizimida erkak va ayol sotsial rollarining pragma-tik tabiati tadqiq etiladi. Maqolada genderga xos sotsial rollarning kognitiv freym va ssenariy andozalari asosida qanday shakllanishi, noverbal signallar (kinesik, paralingvistik, proksemik markerlar) orqali ya-shirin pragmatik ma’no (implikatura va illokutiv maqsad) aks etishi aniqlangan. Noverbal muloqot tizimi-dagi gender xususiyatlari aniq badiiy parchalar kognitiv-pragmatik interpretatsiyasi misolida ochib beril-gan.

Kalit so'zlar: : noverbal kommunikatsiya, gender diskurs, sotsial rollar, pragmatik interpretatsiya, kognitiv freym, implikatura, kinesika, paralingvistika.
РУССКИЙ

В данной статье исследуется прагматическая природа мужских и женских со-циальных ролей в системе невербального общения. В статье определено, как формируются гендер-но обусловленные социальные роли на основе когнитивных фреймов и сценарных моделей, а также каким образом скрытое прагматическое значение (импликатура и иллокутивная цель) отражает-ся посредством невербальных сигналов (кинесических, паралингвистических, проксемических мар-керов). Гендерные особенности в системе невербального общения раскрываются на примере ког-нитивно-прагматической интерпретации конкретных художественных фрагментов.

Ключевые слова: невербальная коммуникация, гендерный дискурс, социальные роли, прагма-тическая интерпретация, когнитивный фрейм, импликатура, кинесика, паралингвистика
ENGLISH

This article examines the pragmatic nature of male and female social roles in the system of nonverbal communication. The article identifies how gender-specific social roles are formed on the basis of cognitive frames and scenario models, as well as how hidden pragmatic meaning (implicature and illocutionary purpose) is reflected through nonverbal signals (kinesics, paralinguistic, and proxemic markers). Gender features in the system of nonverbal communication are revealed through the cognitive-pragmatic interpretation of specific literary excerpts.

Keywords: nonverbal communication, gender discourse, social roles, pragmatic interpretation, cognitive frame, implicature, kinesics, paralinguistics.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Safarov Sh. Pragmalingvistika. Toshkent, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008, 288-bet.
  2. Ashurova D.U., Galieva M.R. Cognitive Linguistics. Tashkent, “Vneshinvestprom’, 2018, 160 p.
  3. Qodiriy A. Oʻtkan kunlar. www.ziyouz.comkutubxonasi
  4. Tojiyeva G. Oʻzbek tilida gender xususiyatlarning verballashuvi. Toshkent, “Fan”, 2020, 145-bet.
  5. Крейдлин Г.Е. Невербальная семиотика. Язык тела и естественный язык. М., “Новое литературное обозрение”, 2002, 592 с.
  6. Лакофф Дж., Джонсон М. Метафоры, которыми мы живем. М., УРСС, 2004, 256 с.
  7. Tannen D. You Just Don’t Understand: Women and Men in Conversation. New York, Ballantine Books, 2001, 352 p.
← Songa qaytish