NUTQIY AKTLAR NAZARIYASI VA PROMPT-MATNLARNING PRAGMALINGVISTIK TAHLILI
Maqolada sun’iy intellekt tizimiga yo‘llangan so‘rovlar nutqiy akt sifatida o‘rganilib, ingliz va o‘zbek tillarida illokutiv kuchni ko‘rsatuvchi vositalar qiyoslanadi. O‘zbek tilidagi III shaxs buy-ruq shakli, “iltimos” va “-chi” kabi ko‘rsatkichlar hamda promptning makroakt sifatidagi tuzilishi tavsifla-nadi.
Запросы к системе искусственного интеллекта рассматриваются как речевые акты; сопоставляются средства выражения иллокутивной силы в английском и узбекском языках. Описаны узбекская форма повелительного наклонения 3-го лица, показатели “iltimos” и “-chi”, а также строение промпта как макроакта.
Requests addressed to an artificial intelligence system are treated as speech acts, and the devices indicating illocutionary force in English and Uzbek are compared. The Uzbek third-person imperative, the markers iltimos and -chi, and the structure of a prompt as a macro-act are described.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Hakimov M.X. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. Toshkent, “Akademnashr”, 2013, 176-bet.
- Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo‘lida. Toshkent, “Akademnashr”, 2017.
- Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (Sintaksis). Toshkent, “O‘qituvchi”, 1995, 232-bet.
- Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Toshkent, “Universitet”, 2006.
- Safarov Sh. Pragmalingvistika. Toshkent, O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008, 320-bet
- Austin J.L. How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press, 1962, 168 p.
- Searle J.R., Vanderveken D. Foundations of Illocutionary Logic. Cambridge: Cambridge University Press, 1985, 227 p.