OILA TEMATIK GURUHIDA NEMIS VA O‘ZBEK TILLARIDAGI GENDERGA OID KONSEPTUAL METAFORANING VOQELANISHI
Mazkur maqolada nemis va o‘zbek tillaridagi genderga oid maqollar konseptual meta-fora nazariyasi asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda “oila”, “tenglik va tengsizlik”,“tarbiya va odat” tematik guruhlari doirasida erkak va ayol obrazlarining metaforik voqelanishi yoritiladi. Tahlil natijalari har ikki til va madaniyatda gender rollari an’anaviy ijtimoiy qarashlar asosida shakllanganini, ular maqol-lar orqali mustahkamlanib, avloddan avlodga uzatilishini ko‘rsatadi.
В данной статье на основе теории концептуальной метафоры проводится со-поставительный анализ гендерно маркированных пословиц в немецком и узбекском языках. В рам-ках тематических групп «семья», «равенство и неравенство», «воспитание и обычай» рассматри-вается метафорическая репрезентация образов мужчины и женщины. Результаты анализа пока-зывают, что в обеих языковых и культурных системах гендерные роли формируются на основе традиционных социальных представлений, закрепляются в пословицах и передаются из поколения в поколение.
This article presents a comparative analysis of gender-related proverbs in the German and Uzbek languages based on the theory of conceptual metaphor. Within the thematic groups “family,” “equality and inequality,” and “upbringing and tradition,” the metaphorical realization of male and female images is examined. The results of the analysis demonstrate that in both linguistic and cultural systems, gender roles are shaped by traditional social views, reinforced through proverbs, and transmitted from generation to generation
Foydalanilgan adabiyotlar
- Lakoff G., Johnson M. Metaphors we live by. Chicago, University of Chicago Press, 1980, p. 125; 113.
- Lakoff G. The neural theory of metaphor. Cambridge/New York, Cambridge University Press, 2008, p. 49, 141; 114.
- Lakoff G. The contemporary theory of metaphor. Cambridge/New York, Cambridge University Press. 1993, p. 7.
- Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. Ko‘rsatilgan asar. 2005, 127-bet.
- Röhrich L. Lexikon der sprichwörtlichen Redensarten. Freiburg, Herder, 1991, s. 167.
- Suvonqulova X. O‘zbek xalq maqollari. Toshkent, 2014, 8; 153-bet.
- Simrock K. Die deutschen Sprichwörter gesammelt. Frankfurt am Main: Universitaetsverlag Winter, 2009, s. 34.
- Wanderer K.F. Sprichwörterlexikon. Leipzig, Brockhaus Verlag, 2016, s. 386
- Wehrle H., Eggers H. Deutscher Wortschatz. Ein Wegweiser zum treffenden Ausdruck. St.:1993, s. 95.
- Beyer H., Beyer A. Sprichwörterlexikon. Sprichwörter und sprichwörtliche Ausdrücke aus deutschen und Sammlungen von 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart. München, Verlag, 2022, s. 79.