ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA ESTETIK TARBIYANI TASHKIL ETISHDA MILLIY HUNARMANDCHILIK AN’ANALARINING O‘RNI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning estetik tarbiyasini tashkil etishda milliy hunarmandchilik an’analaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot manbalari asosida xalq amaliy san’atining tarixiy taraqqiyoti, buyum shakli va bezak uyg‘unligi, hududiy badiiy maktablarning o‘ziga xosligi hamda ularning ta’lim mazmuni bilan bog‘liqligi yoritiladi. Tadqi-qotda tavsifiy, tarixiy-madaniy va qiyosiy-pedagogik tahlil usullaridan foydalanilgan. Tahlil natijasida mil-liy hunarmandchilik namunalarini kuzatish, tahlil qilish, loyihalash va amaliy ijroga yo‘naltirilgan o‘quv faoliyati orqali estetik idrok, badiiy tafakkur va ijodiy ko‘nikmalarni rivojlantirish imkoniyatlari asoslana-di. Bunday imkoniyatlarni amaliyotga joriy etish uchun fanlararo integratsiya, ustoz-shogird tajribasi va raqamli ko‘rgazmali vositalardan izchil foydalanish taklif etiladi. Keltirilgan natijalar nazariy-tahliliy xa-rakterga ega bo‘lib, tajriba-sinov asosida o‘lchangan samaradorlik ko‘rsatkichlari sifatida talqin qilin-maydi

Kalit so'zlar: milliy hunarmandchilik, xalq amaliy san’ati, estetik tarbiya, badiiy tafakkur, pedago-gik integratsiya, naqsh, kompozitsiya, ijodiy faoliyat, madaniy meros
РУССКИЙ

В статье анализируются педагогические возможности использования тради-ций национального ремесленничества в эстетическом воспитании студентов высших учебных за-ведений. На основе анализа материалов раскрываются историческое развитие декоративно-при-кладного искусства, единство формы и орнамента, особенности региональных художественных традиций и их связь с содержанием образования. Применены описательный, историко-культурный и сравнительно-педагогический методы. Обоснованы возможности развития эстетического вос-приятия, художественного мышления и творческих навыков посредством наблюдения, анализа, проектирования и практического изготовления изделий. Предлагается системное сочетание меж-предметной интеграции, традиции «устоз–шогирд» и цифровых наглядных средств. Выводы име-ют теоретико-аналитический характер и не представляют собой результаты эксперименталь-ной проверки эффективности

Ключевые слова: национальные ремёсла, декоративно-прикладное искусство, эстетическое воспитание, художественное мышление, орнамент, композиция, культурное наследие
ENGLISH

The article examines the pedagogical potential of national craft traditions for aesthetic education in higher education. Based on a conceptual and historical review, it discusses the development of applied folk arts, the relationship between the form and decoration of artifacts, the characteristics of regional artistic traditions, and their relevance to teaching. Descriptive, historical-cultural and comparative pedagogical analysis are employed. The paper identifies educational opportunities for developing aesthetic perception, artistic thinking and creative skills through observation, interpretation, design and hands-on work. It proposes the systematic integration of cross-disciplinary learning, master–apprentice practices and digital visual materials. The findings are analytical propositions rather than experimentally measured effects.

Keywords: national crafts, folk applied art, aesthetic education, artistic thinking, ornament, com-position, cultural heritage, higher education

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovon-ligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan ma’ruza. “Xalq so‘zi”, 2016, 8-dekabr.
  2. 2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. Toshkent, 2017
  3. Abduazizova D. Estetik tarbiya va didni shakllantirish. Toshkent, “O‘qituvchi”, 2020.
  4. Qodirova M. Pedagogik texnologiyalar asoslari. Toshkent, “Fan”, 2021
  5. Hasanov A. Estetik tarbiyaning psixologik asoslari. Samarqand, 2019.
  6. Baxridinova Sh.Q. Amaliy san’atda raqamli texnologiyalar asosida o‘quvchilarda estetik tafakkur va badiiy didni rivojlantirish // PEDAGOGS. 2025
  7. Tayirova M.A. O‘quvchilarning multimedia vositalari bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda estetik didni tarbiyalash metodikasi: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, Toshkent, 2025.
  8. Muratov X.X. San’at orqali estetik didlarini rivojlantirish modeli. Ilmiy anjuman materiallari, 2025.
  9. Azizova D.R. Interaktiv multimediyali darslar orqali talabalarda estetik didni rivojlantirish metodlari. OXU ilmiy jurnali, 2026, 4-son
  10. Muratov X.X., Jabbarov R.R. Amaliy va badiiy bezak san’ati. O‘quv qo‘llanma, Chirchiq, 2020, 7-bet.
← Songa qaytish