ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

O‘ZBEK PAREMIYALARIDA ISH KONSEPTI ORQALI JAMOATCHILIK MENTALITETINING AKS ETISHI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada o‘zbek paremiyalarida “ish” konsepti orqali xalqning jamoatchilik ruhiyati va mehnatga munosabatining ifodalanishi lingvomadaniy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda pa-remiologik birliklar semantik, konseptual va madaniy qatlamlarda o‘rganilib, ularning xalq tafakkuridagi jamoaviylik, o‘zaro yordam va hasharchilik qadriyatlarini aks ettirish mexanizmlari ochib beriladi. Maqo-lada “ish” konsepti o‘zbek milliy mentalitetida qanday ijtimoiy-ma’naviy mazmun kasb etishi tahlil etiladi.

Kalit so'zlar: ish, konsept, paremiya, lingvomadaniyat, qadriyat, jamoatchilik, hashar, an’ana.
РУССКИЙ

В данной статье с лингвокультурологической точки зрения анализируется вы-ражение общественного сознания народа и его отношения к труду через концепт «труд» в узбек-ских паремиях. В ходе исследования паремиологические единицы рассматриваются в семантичес-ком, концептуальном и культурном аспектах, раскрываются механизмы отражения в народном мышлении ценностей коллективизма, взаимопомощи и традиций хашара. В статье также анали-зируется социально-нравственное содержание, которое приобретает концепт «труд» в узбекском национальном менталитете.

Ключевые слова: труд, концепт, паремия, лингвокультура, ценность, общественность, ха-шар, традиция.
ENGLISH

This article examines how the concept of “work” in Uzbek proverbs reflects the communal mindset and attitudes toward collective labor in Uzbek culture. Through a linguocultural and conceptual analysis, the study explores the semantic and cultural layers of paremic units that represent values of cooperation, mutual assistance, and traditional “hashar” practices. The paper reveals how the concept of “work” serves as a pivotal component of the Uzbek national mentality and moral worldview.

Keywords: work, concept, paremia, linguoculture, value, community, collective voluntary work, tradition.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Berdiyorov H., Rasulov R. (1984). O‘zbek tilining paremiologik lug‘ati. Toshkent, “Fan”.
  2. Hojiyev A. Hozirgi O‘o‘zbek tili faol so‘zlarining izohli lug‘ati. Toshkent, “Sharq”, 2001, 76-bet.
  3. Jo‘rayeva B. (2022). O‘zbek tilshunosligida paremiologiya. Uzresearchers Konferensiyalari. https:// uzresearchers. com/ index.php/ Conferences/article/view/3122.
  4. Liu Yue. (2023). The linguocultural potential of proverbs expressing attitude to labor. https://disser.spbu .ru/files/2023/disser_en_liu_yue.pdf.
  5. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. (2016). O‘zbek xalq maqollari (tuzuvchilar: Mas’ul muharrir: Sh. Turdimov. T., «Sharq», 22-bet
  6. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. (2022). Toshkent, O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi..https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/download/75/71/213. https://www.interaktiv.oak.uz/avtoreferat/3aO8124fO1.file. https://jdpu.uz/en/english-linguo-culturological-aspects-of-studying-uzbek-phraseology/. https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-xalq-ogzaki-ijodi/uzbek-xalq-maqollari/jamoatchilik-va-xudbinlik-haqida-maqollar
← Songa qaytish