O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING GENDER ASSIMETRIYASI
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi genderga oid frazeologik birliklarning qiyosiy-semantik hamda lingvokulturologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida erkak va ayol obrazini ifodalovchi frazeologizmlarning baholash komponenti, konnotativ ma'nosi hamda pragmatik vazi-falari qiyosiy aspektda o‘rganildi. Tahlillar natijasida har ikki til frazeologik fondida gender assimetriyasi mavjudligi, erkak obrazining asosan ijobiy semantik maydonda, ayol obrazining esa ko‘proq salbiy yoki stereotipik baholash asosida shakllanganligi aniqlandi. Shuningdek, gender stereotiplarining milliy-ma-daniy omillar bilan bog‘liqligi hamda ularning frazeologik birliklar orqali avloddan avlodga uzatilishi il-miy asoslandi. Tadqiqot natijalari qiyosiy tilshunoslik, gender lingvistikasi, lingvokulturologiya va tarjima-shunoslik sohalari uchun nazariy hamda amaliy ahamiyatga ega.
В статье проводится сравнительно-семантический и лингвокультурологичес-кий анализ гендерно маркированных фразеологических единиц узбекского и английского языков. Ис-следуются оценочный компонент, коннотативное значение и прагматические особенности фразе-ологизмов, характеризующих мужчину и женщину. Анализ показал, что в обоих языках наблюдает-ся гендерная асимметрия: мужской образ преимущественно связан с положительными качества-ми, такими как сила, смелость и лидерство, тогда как женский образ чаще характеризуется через красоту, эмоциональность и традиционные социальные роли. Полученные результаты имеют тео-ретическое и практическое значение для сравнительного языкознания, гендерной лингвистики, лин-гвокультурологии и переводоведения.
This article presents a comparative semantic and linguacultural analysis of gender-related phraseological units in Uzbek and English. The study examines the evaluative component, connotative meaning, and pragmatic functions of phraseological units representing male and female images. The findings reveal that gender asymmetry is reflected in the phraseological systems of both languages: male images are predominantly associated with positive semantic characteristics such as strength, courage, and leadership, whereas female images are more frequently represented through beauty, emotionality, and stereotypical social roles. The research also demonstrates that phraseological units preserve and transmit national-cultural perceptions of gender across generations. The results contribute to comparative linguistics, gender linguistics, phraseology, translation studies, and linguocultural research.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Lakoff R. Language and Woman's Place. New York, Harper & Row, 1975, 83 p.
- Holmes J. An Introduction to Sociolinguistics. 5th ed. London, Routledge, 2013, 512 p.
- Cameron D. Feminism and Linguistic Theory. 2nd ed. London, Macmillan Press Ltd., 1992, 248 p
- Coates J. Women, Men and Language: A Sociolinguistic Account of Gender Differences in Language. 3rd ed. London, Routledge, 2004, 228 p.
- Mills S. Language and Sexism. Cambridge, Cambridge University Press, 2008, 192 p.
- Кунин А.В. Курс английской фразеологии современного английского языка. Москва, “Высшая школа”, 1984, 336 с.
- Виноградов В.В. Об основных типах фразеологических единиц в русском языке. Избранные труды. Лексикология и лексикография. Москва, “Наука”, 1977, c. 140–161.
- Телия В.Н. Русская фразеология. Семантический, прагматический и лингвокультурологический ас-пекты. Москва, Школа «Языки русской культуры», 1996, 288 с.
- Маслова В.А. Лингвокультурология. Москва, “Академия”, 2001, 208 с.
- Алефиренко Н.Ф. Современные проблемы науки о языке. Москва, “Флинта”, 2005, 416 с.