ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
821.512.133.09
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

SHE’RIY ASARDA SHAKL VA MAZMUN BIRLIGI: NAZARIY QARASHLAR

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

. Mazkur maqolada she’riy asarda shakl va mazmun birligi masalasi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. D.Quronov, H.Umurov, I.Sulton, A.Ulugʻov, D.Rahmonova, Q. va M.Yoʻldosh kabi adabiyotshunoslarning qarashlari qiyosiy oʻrganilib, ularning bir-birini toʻldiruvchi jihatlari ochib beri-ladi. Nazariy xulosalar Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Usmon Nosir, Abdulla Oripov va Goʻzal Begim she’riyatidan olingan misollar asosida amaliy tasdigʻini topadi. Tadqiqot natijasida shakl faqat mazmunni ifodalovchi tashqi vosita emas, balki mazmunni estetik jihatdan tashkil etuvchi faol poetik omil ekanligi asoslanadi.

Kalit so'zlar: she’riy shakl, badiiy mazmun, poetik uslub, adabiyot nazariyasi, ritm, obrazlar tizimi, individual uslub, oʻzbek mumtoz va zamonaviy she’riyati.
РУССКИЙ

В данной статье рассматривается проблема единства формы и содержания в поэтическом произведении в теоретическом и практическом аспектах. Проведён сравнительный анализ взглядов литературоведов Д.Куронова, Х.Умурова, И.Султана, А.Улугова, Д.Рахмоновой, К. и М.Йулдошева, выявлены их взаимодополняющие стороны. Теоретические выводы подтвержда-ются на примерах поэзии Алишера Навои, Захириддина Мухаммада Бабура, Усмана Насира, Абдул-лы Арипова и Гузаль Бегим. В результате исследования обосновывается, что форма является не просто внешним средством выражения содержания, а активным поэтическим фактором, эсте-тически организующим содержание.

Ключевые слова: поэтическая форма, художественное содержание, поэтический стиль, те-ория литературы, ритм, система образов, индивидуальный стиль, узбекская классическая и сов-ременная поэзия.
ENGLISH

This article analyzes the unity of form and content in poetic works from theoretical and practical perspectives. The views of literary scholars D.Quronov, H.Umurov, I.Sulton, A.Ulugʻov, D. Rahmonova, and Q. & M.Yoʻldash are comparatively examined, revealing their complementary aspects. Theoretical conclusions are substantiated through examples from the poetry of Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Usmon Nosir, Abdulla Oripov, and Goʻzal Begim. The study demonstrates that poetic form is not merely an external means of expressing content, but an active poetic factor that aesthetically organizes content.

Keywords: poetic form, artistic content, poetic style, literary theory, rhythm, system of images, individual style, Uzbek classical and modern poetry.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bobur Z.M. Har kimki vafo qilsa. Toshkent, “Yangi avlod”, 2003, 53-bet.
  2. Goʻzal Begim. Uchayotgan yaproq soyasi. Toshkent, “Yozuvchi”, 2002, 10-bet.
  3. Navoiy A. Orazin yapqoch koʻzumdin. Toshkent, “Zabarjad Media”, 2023, 15-bet.
  4. Oripov A. Tanlangan asarlar. I jild, Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2000, 14-bet.
  5. Quronov D. Adabiyot nazariyasi asoslari. Toshkent, Navoiy universiteti, 2018, 134-bet.
  6. Quronov D., Mamajonov Z., Sheraliyeva M. Adabiyotshunoslik lugʻati. Toshkent, “Akademnashr”, 2010, 58-bet.
  7. Rahmonova D. Tavallo ijodida poetik shakl, mazmun va obraz yangilanishi tamoyillari. Monografiya, Toshkent, “Bookmany Print”, 2024, 7-bet.
  8. Sulton I. Adabiyot nazariyasi. Toshkent, “Oʻqituvchi”, 2005, 142-bet.
  9. Ulugʻov A. Adabiyotshunoslik nazariyasi. Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2008, 48-bet.
  10. Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. Toshkent, A.Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti, 2004, 100-bet.
← Songa qaytish