ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.1 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

STILISTIK VOSITALARNING TURLARI VA ULARNING TARJIMA MODIFIKATSIYASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada badiiy matnlarning estetik va ekspressiv mazmunini ta’minlovchi sti-listik vositalar, ularning tasnifi hamda tarjima jarayonidagi modifikatsiyasi (o‘zgarishi) masalalari tadqiq etiladi. Maqolaning asosiy maqsadi – muallif uslubini saqlab qolgan holda, lisoniy vositalarni bir tildan ikkinchi tilga o‘girishda yuzaga keladigan transformatsiyalarni tahlil qilishdan iborat. Maqolada tarjima jarayonida stilistik bo‘yoqning kuchayishi, pasayishi yoki muqobil variantlar bilan almashinishi sabablari hamda milliy koloritga ega bo‘lgan tasviriy vositalarni tarjimada qayta yaratishning qiyinchiliklari va ye-chimlari haqida ma’lumot berilgan. Stilistik vositalarni shunchaki so‘zma-so‘z tarjima qilish matnning ba-diiy qiymatini tushiradi. Shu sababli tarjimon matnning kontekstual ma’nosidan kelib chiqib, funksional-stilistik modifikatsiyalarni qo‘llashi zarurligi ushbu maqolada ko‘rsatilgan.

Kalit so'zlar: stilistik vosita, tarjima modifikatsiyasi, metafora, transformatsiya, badiiy matn, ekviva-lentlik, lingvistik tahlil.
РУССКИЙ

В данной работе исследуются виды стилистических средств и их модификации в процессе перевода. Основное внимание уделяется анализу трансформаций, происходящих при пе-редаче экспрессивности оригинала на язык перевода. Автор рассматривает лексико-семантичес-кие приемы (метафора, эпитет, сравнение) и определяет условия, при которых необходима моди-фикация стилистических единиц для сохранения адекватности перевода.

Ключевые слова: стилистические средства, переводческая модификация, метафора, транс-формация, художественный текст.
ENGLISH

This article explores stylistic devices that ensure the aesthetic and expressive content of literary texts, their classification, and the issues surrounding their translational modification. The primary objective of the study is to analyze the transformations that occur when rendering linguistic devices from one language to another while preserving the author’s unique style. The paper examines the reasons behind the intensification, weakening, or replacement of stylistic coloring during the translation process, as well as the challenges and solutions in recreating figurative means embedded with national color. It is argued that a literal translation of stylistic devices diminishes the artistic value of the text. Consequently, the article demonstrates the necessity for translators to apply functional-stylistic modifications based on the contextual meaning of the original work.

Keywords: stylistic devices, translational modification, metaphor, transformation, literary text, equivalence, functional-stylistic analysis.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. A.Navoiy. Muhokamat ul-lug'atayn. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2011
  2. A.Navoiy. G‘aroyib us-sig‘ar. G‘afur G‘ulom, 2011, 150-bet.
  3. Lutfiy. Sensiz sog‘inganda... yoki Lutfiy devoni. G‘afur G‘ulom, 201, 45-bet.
  4. Izzatulla Ahmedov. Selected Lyrics of Lutfi. “Fan”, 2013, 16-bet
  5. Izzatulla Ahmedov. Selected Lyrics of Babur (Boburdan tanlangan lirika) yoki "Babur: Gazels" antolo-giyasi. “Fan”, 2013, 20-bet.
← Songa qaytish