“TRISTAN VA IZOLDA” HAMDA “TOHIR VA ZUHRA” DOSTONLARIDA O‘RTA ASR ROMANTIKASI: QIYOSIY TAHLIL
Ushbu maqolada G‘arb va Sharq o‘rta asr adabiyotining ikkita nodir yodgorligi – “Tristan va Izolda” hamda “Tohir va Zuhra” dostonlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda ikkala asarning sujet qurilishi, obrazlar tizimi, ziddiyat tabiati va badiiy-falsafiy xususiyatlaridagi umumiylik va o‘ziga xos-liklar o‘rganiladi. Ikkala dostonda ham oshiqlarning taqiqlangan muhabbati, ijtimoiy to‘siqlar va sadoqat masalalari markaziy o‘rin egallashi, biroq bu mavzularning yechimi G‘arb va Sharq madaniyati, xususan, G‘arbda kurtoaziya muhabbati va Sharqda tasavvufiy-falsafiy qarashlar doirasida turlicha talqin etilishi ko‘rsatib beriladi. Maqolada “Tristan va Izolda”dagi taqdiriy sevgi-jo‘shqinlik (“tragik fatalizm”) va “Tohir va Zuhra”dagi sadoqat va adolat uchun kurash (“ijtimoiy va axloqiy drama”) aspektlari qiyosla-nadi.
. В данной статье проводится сопоставительный анализ двух выдающихся пам-ятников западной и восточной средневековой литературы – эпосов “Тристан и Изольда” и “Тохир и Зухра”. Исследуются общие черты и специфические особенности сюжетостроения, системы образов, природы конфликта и художественно-философских аспектов обоих произведений. Пока-зано, что в обоих эпосах центральное место занимает тема запретной любви, социальных преград и верности, однако трактовка этих мотивов различается в силу культурных особенностей: на За-паде – в контексте куртуазной любви, на Востоке – в рамках суфийско-философских воззрений. В статье сопоставляются аспекты фатальной страсти (“трагический фатализм”) в “Тристане и Изольде” и борьбы за верность и справедливость (“социальная и нравственная драма”) в “Тохире и Зухре”.
This article provides a comparative analysis of two outstanding monuments of Western and Eastern medieval literature – the epics “Tristan and Isolde” and “Tohir and Zuhra”. It examines the common features and specific characteristics of plot construction, character systems, the nature of conflict, and the artistic and philosophical aspects of both works. It is shown that both epics centrally feature the theme of forbidden love, social barriers, and fidelity; however, the interpretation of these motifs differs due to cultural contexts: in the West, within the framework of courtly love, and in the East, within Sufi-philosophical perspectives. The article compares aspects of fatal passion (“tragic fatalism”) in “Tristan and Isolde” with the struggle for fidelity and justice (“social and moral drama”) in “Tohir and Zuhra”.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Короглы Х. Тахир и Зохра. Краткая литературная энциклопедия [1-b.].
- Tristan va Iseult. Vikipediya [2-b.].
- Tohir va Zuhra. Vikipediya [3-b.].
- O‘zbek xalq ijodi. Vikipediya [6-b.].
- Kitobiy Dostonlar. Qomus Info [11-b.].
- Ишанбабаева Ш.К. (Dissertatsiya) [8-b.].
- Bédier J. Romanas apie Tristaną ir Izoldą [9-b.].
- Dzieje Tristana i Izoldy. Zintegrowana Platforma Edukacyjna [12-b.].
- Mолланепес. Зохре – Тахыр. Ашгабат, 1959 [1-b.].
- Саиеодий. Тохир ва Зухра. Тошкент, 1960 [1-b.].