ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №5.1 · 2026 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

VOQELIKNING QAYTA IDROK ETILISHIDA TAFAKKUR USLUBI TRANSFORMATSIYASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada virtual obrazlar sharoitida voqelikni idrok etish jarayonining falsafiy asos-lari tahlil qilinadi. Tadqiqotda zamonaviy raqamli muhitning inson ongiga, bilish jarayonlariga va tafak-kur uslubiga ko‘rsatadigan ta’siri fenomenologik, gnoseologik hamda sinergetik yondashuvlar asosida yo-ritilgan. Ayniqsa, virtual reallik, media tasvirlar va algoritmik tizimlar orqali shakllanayotgan yangi epis-temologik paradigma ochib beriladi. Yevropa va Osiyo jamiyatlari misolida tafakkur transformatsiyasining
65
madaniy xususiyatlari qiyosiy tahlili natijada zamonaviy tafakkurning vizual, fragmentar, algoritmik va in-tuitiv-sinergetik shakllarga o‘tayotgani asoslanadi. Tadqiqot xulosalari zamonaviy falsafada virtual voqe-lik va tafakkur transformatsiyasini o‘rganishning dolzarbligini tasdiqlaydi

Kalit so'zlar: giperreallik, algoritmik tafakkur, sinergetik yondashuv, fenomenologiya, gnoseolo-\gi-ya, media muhit, raqamli madaniyat, identitet, e’tibor iqtisodiyoti, epistemologiya
РУССКИЙ

В статье анализируются философские основания процесса восприятия реаль-ности в условиях виртуальных образов. В исследовании на основе феноменологического, гносеоло-гического и синергетического подходов раскрывается влияние современной цифровой среды на человеческое сознание, процессы познания и стиль мышления. Особое внимание уделяется форми-рованию новой эпистемологической парадигмы под воздействием виртуальной реальности, медий-ных образов и алгоритмических систем. На примере европейских и азиатских обществ проводится сравнительный анализ культурных особенностей трансформации мышления, в результате кото-рого обосновывается переход современного мышления к визуальным, фрагментарным, алгоритми-ческим и интуитивно-синергетическим формам. Выводы исследования подтверждают актуаль-ность изучения виртуальной реальности и трансформации мышления в современной философии.

Ключевые слова: гиперреальность, алгоритмическое мышление, синергетический подход, феноменология, гносеология, медийная среда, цифровая культура, идентичность, экономика вни-мания, эпистемология
ENGLISH

The article analyzes the philosophical foundations of the process of perceiving reality in the context of virtual images. The study examines the impact of the modern digital environment on human consciousness, cognitive processes, and styles of thinking through phenomenological, epistemological, and synergetic approaches. Particular attention is given to the emergence of a new epistemological paradigm shaped by virtual reality, media representations, and algorithmic systems. A comparative analysis of European and Asian societies reveals the cultural specificities of the transformation of thinking, substantiating the shift of contemporary cognition toward visual, fragmented, algorithmic, and intuitive-synergetic forms. The findings confirm the relevance of studying virtual reality and the transformation of thinking within contemporary philosophy.

Keywords: hyperreality, algorithmic thinking, synergetic approach, phenomenology, epistemology, media environment, digital culture, identity, attention economy.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Wendy H. Updating to Remain the Same: Habitual New Media. Cambridge, MIT Press, 2016. 371 p.
  2. Гуссерль Э. Логические исследования. Том II, М., “Гнозис”, 2001, 390 c.
  3. Давид Ю. Трактат о человеческой природе. М., “Наука”, 1996, 221 c.
  4. Yves C. The Ecology of Attention. Cambridge, “Polity Press”, 2017, 313 p.
  5. Susan S. On Photography. New York, Straus and Giroux, 1977, 214 p.
  6. Декарт Р. Размышления о первой философии. М., “Мысль”, 1994, 262 c.
  7. Хайдеггер М. Бытие и время. М., Ad Marginem, 1997, 250 c.
← Songa qaytish