ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

XORAZM DOSTONLARI TILIDA NUTQIY TA’SIRCHANLIKNING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada Xorazm dostonlari tilidagi nutqiy vositalarning lingvopragmatik xususiyat-lari tahlil qilinadi. Unda murojaat, duo, qarg‘ish, buyruq, nasihat, dialog va monologlar, maqol-matal hamda idiomalarning kommunikativ va ta’sirchanlik funksiyalari yoritiladi. Shuningdek, nutqiy birliklar-ning tinglovchiga ruhiy, ijtimoiy va tarbiyaviy ta’siri hamda xalqning nutqiy madaniyati va kommunikativ tajribasini ifodalashdagi o‘rni ochib beriladi.

Kalit so'zlar: Xorazm dostonlari, lingvopragmatika, nutqiy vositalar, nutqiy ta’sir, kommunikativ qiymat, dialog, monolog, maqol-matal, idioma, murojaat, duo, qarg‘ish.
РУССКИЙ

В статье анализируются лингвопрагматические особенности речевых средств в языке хорезмских дастанов. Рассматриваются коммуникативные и экспрессивные функции обра-щений, молитв, проклятий, приказов, наставлений, диалогов и монологов, пословиц, поговорок и фразеологических единиц. Кроме того, раскрывается психологическое, социальное и воспитатель-ное воздействие речевых единиц на слушателя, а также их роль в отражении речевой куль-туры и коммуникативного опыта народа.

Ключевые слова: хорезмские дастаны, лингвопрагматика, речевые средства, речевое воздей-ствие, коммуникативная ценность, диалог, монолог, пословицы и поговорки, фразеологизмы, обра-щение, молитва, проклятие.
ENGLISH

The article analyzes the linguapragmatic features of speech means in the language of Khorezm epics. It examines the communicative and expressive functions of addresses, prayers, curses, commands, advice, dialogues and monologues, proverbs, sayings, and phraseological units. The article also highlights the psychological, social, and educational impact of speech units on the listener, as well as their role in reflecting the speech culture and communicative experience of the people.

Keywords: Khorezm epics, linguapragmatics, speech means, speech impact, communicative value, dialogue, monologue, proverbs and sayings, phraseological units, address, prayer, curse.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Мўминов С. Ўзбек мулоқот хулқининг ижтимоий-лисоний хусусиятлари. ДДА, Т., 2000, 44-бет.
  2. Кунтуғмиш достони. Халқ оғзаки ижоди. Тошкент, Ғафур Ғулом номидаги адабиёт ва санъат наш-риёти, 1975, 250-бет.
  3. Баженова И.С. Эмоции, прагматика, текст. М., издательство “Менеджер”, 2003, c. 56.
  4. Yаqubоvа Y.А. О‘zbek tilidа nutqiy tа’sir аktlаrining ifоdаlаnishi. Filоl. fаn. bо‘yichа fаlsаfа dоktоri (PhD) dis., Tоshkent, Аlisher Nаvоiy nоmidаgi Tоshkent dаvlаt O‘zbek tili vа аdаbiyоti universiteti, 2026, 140-bet.
  5. Sаfаrоv Shаhriyоr. Prаgmаlingvistikа. Tоshkent, 2008.
  6. Mаmаtоv А. Zаmоnаviy lingvistikа. Tоshkent, 2020, 168-bet.
← Songa qaytish