ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

YARIMO‘TKAZGICHLAR FIZIKASINI O‘QITISHDA VIRTUAL LABORATORIYALARNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI: NAZARIY TAHLIL

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada yarimo‘tkazgichlar fizikasini o‘qitishda virtual laboratoriyalarning didaktik imkoniyatlari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot muammosi yarimo‘tkazgichlar fizikasi kabi abstrakt va mikroskopik jarayonlarga asoslangan fanlarni o‘qitishda an’anaviy laboratoriya ishlarining cheklanganligi va virtual laboratoriyalarning pedagogik salohiyatini tizimli baholash zarurati. Metodolo-gik yondashuv sifatida didaktik tahlil, qiyosiy pedagogik tahlil va tizimli yondashuv usullari qo‘llanilgan. Asosiy natijalar: virtual laboratoriyalar yarimo‘tkazgichlar fizikasini o‘qitishda uchta asosiy didaktik funksiyani bajaradi vizuallashtirish (ko‘rinmas mikroskopik jarayonlarni ko‘rgazmali taqdim etish), xavf-siz tajriba o‘tkazish (qimmat va xavfli uskunalarsiz) va takrorlanuvchanlik (cheksiz marta qayta o‘tkazish imkoniyati)

Kalit so'zlar: o‘zbek tilida: virtual laboratoriya, yarimo‘tkazgichlar fizikasi, didaktik imkoniyatlar, vizuallashtirish, kognitiv yuklama, raqamli ta’lim
РУССКИЙ

В данной статье теоретически анализируются дидактические возможности виртуальных лабораторий в преподавании физики полупроводников. Проблема исследования огра-ниченность традиционных лабораторных работ при преподавании дисциплин, основанных на абс-трактных и микроскопических процессах, таких как физика полупроводников, и необходимость системной оценки педагогического потенциала виртуальных лабораторий. В качестве методоло-гического подхода использованы дидактический анализ, сравнительный педагогический анализ и системный подход. Основные результаты: виртуальные лаборатории выполняют три основные дидактические функции в преподавании физики полупроводников визуализацию (наглядное пред-ставление невидимых микроскопических процессов), безопасное проведение экспериментов (без до-рогостоящего и опасного оборудования) и воспроизводимость (возможность неограниченного пов-торения).

Ключевые слова: виртуальная лаборатория, физика полупроводников, дидактические воз-можности, визуализация, когнитивная нагрузка, цифровое образование
ENGLISH

This article provides a theoretical analysis of the didactic opportunities of virtual laboratories in teaching semiconductor physics. The research problem is the limitation of traditional laboratory work in teaching disciplines based on abstract and microscopic processes, such as semiconductor physics, and the need for a systematic assessment of the pedagogical potential of virtual laboratories. The methodological approach employs didactic analysis, comparative pedagogical analysis, and a systematic approach. Main results: virtual laboratories perform three main didactic functions in teaching semiconductor physics visualization (visual representation of invisible microscopic processes), safe experimentation (without expensive and dangerous equipment), and reproducibility (possibility of unlimited repetition)

Keywords: virtual laboratory, semiconductor physics, didactic opportunities, visualization, cognitive load, digital education.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Sze S.M., Ng K.K. Physics of Semiconductor Devices. 3rd ed. New York, Wiley, 2006, 45 p.
  2. Kolasinski K.W. Physical Chemistry of Semiconductor Materials and Processes. Chichester, Wiley, 2015, 112 p
  3. Ubaydullayev A. Raqamli ta’lim texnologiyalari. Toshkent, “Iqtisodiyot”, 2021, 78-bet.
  4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Fizika ta’limi sifatini oshirish va raqamli muhitni rivojlantirish” to‘g‘risidagi PQ-5032-qarori. Toshkent, 2021, 2-bet
  5. Sze S.M., Ng K.K. Physics of Semiconductor Devices. 3rd ed. New York, Wiley, 2006, 45 p.
  6. Alimov R.X. Fizika o‘qitish metodikasi. Toshkent, “O‘qituvchi”, 2019, 89-bet.
  7. Mayer R.E. Multimedia Learning. 2nd ed. Cambridge, Cambridge University Press, 2009, 156 p.
  8. Sweller J. Cognitive Load Theory. New York, Springer, 2011, 23 p.
← Songa qaytish