ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №10 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

ZAMONAVIY TIL TA’LIMIDA TIL O‘RGANISH STRATEGIYALARINING NAZARIY VA AMALIY AHAMIYATI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada zamonaviy til ta’limi jarayonida til o‘rganish strategiyalarining na-zariy asoslari, rivojlanish bosqichlari va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Til o‘rganish strategiyalarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari hamda turli olimlar tomonidan ilgari surilgan yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, strategiyalarning kognitiv, affektiv va ijtimoiy jihatlari keng yoritilgan. Bundan tashqari, strategik o‘rganishning metokognitiv modeli alohida ko‘rib chiqilib, uning talabalarga bilimlarni nafaqat o‘zlashtirish, balki ularni real hayotiy vaziyatlarda qo‘llash imkonini berishi haqida fikr yuritilgan. Maqolada til o‘rganish strategiyalarining o‘qitish tamoyillari ham batafsil yoritilib, talabalarning faol ish-tirokini ta’minlash, zarur ko‘nikmalarini shakllantirish, strategiyalarni aniq va tizimli tushuntirish, umumlashtirish hamda moslashuvchanlikni rivojlantirish kabi omillarning ahamiyati hamda mustaqil ta’-lim faoliyatini rivojlantirishdagi roli asoslab beriladi.

Kalit so'zlar: til o‘rganish strategiyalari, metakognitiv model, kognitiv strategiyalar, affektiv strate-giyalar, ijtimoiy strategiyalar, o‘z-o‘zini boshqarish, til ta’limi, samarali o‘rganish.
РУССКИЙ

В данной статье анализируются теоретические основы, этапы развития и практическое значение стратегий изучения языка в процессе современного языкового образования. Рассматривается процесс формирования и этапы развития стратегий изучения языка, а также подходы, предложенные различными учёными. Кроме того, подробно освещаются когнитивные, аффективные и социальные аспекты стратегий. Особое внимание уделяется метакогнитивной модели стратегического обучения, а также рассматривается её роль в обеспечении возможности не только усваивать знания, но и применять их в реальных жизненных ситуациях. В статье под-робно раскрываются принципы обучения стратегиям изучения языка, обосновывается значение таких факторов, как обеспечение активного участия студентов, формирование необходимых на-выков, чёткое и систематическое объяснение стратегий, их обобщение и развитие гибкости, а также их роль в развитии самостоятельной учебной деятельности студентов

Ключевые слова: стратегии изучения языка, метакогнитивная модель, когнитивные стра-тегии, аффективные стратегии, социальные стратегии, саморегуляция, языковое образование, эффективное обучение.
ENGLISH

This article analyzes the theoretical foundations, stages of development, and practical significance of language learning strategies in the process of modern language education. The formation and evolution of language learning strategies, as well as the approaches proposed by various scholars, are examined. In addition, the cognitiv, affective, and social dimensions of these strategies are discussed in detail. Furthermore, the metacognitive model of strategic learning is considered sperately, emphasizing its role in enabling students not only to acquire knowledge but also to apply it effectively in real-life situations. The article also eloborated on the principles of teaching language learning strategies, highliting the importance of ensuring active student participation, developing necessary skills, providing clear and systematic instruction, promoting generalization, and fostering adaptability. The role of these factors in enhancing independent learning is also substantiated.

Keywords: language learning strategies, metacognitive model, cognitive strategies, affective strate-gies, social strategies, self-regulation, language education, effective learning.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Cohen A.D. Strategies in learning and using a second language (2nd ed.). Routledge. DOI: 10.4324/978 1315833200. 2014, 387 p.; p. 169
  2. Grenfell M.J. and Harris V. Language Learner Strategies: Contexts, Issues and Applications in Second Language Learning and Teaching, Bloomsbury Publishing Plc, 2017, 273 p.; p.1.
  3. Lombardi T.P. Learning strategies for Problem Learners, Phi Delta Kappa Educational Foundation Bloomington, Indiana, 1992, 48 p.; p. 9.
  4. Macaro E. Learning strategies in foreign and second language classrooms, London, Continuum, 2001. 291 p.
  5. Mariani L. Learning strategies, teaching strategies and new curricular demands: a critical view, https:// www.researchgate.net/publication/263854179, 2015, 13 p.; pp. 6–7.
  6. Robbins J., and Chamot A.U. The learning strategies Handbook, Addison Wesley Longman, Inc. 1999, 260, p. 11–12.
  7. Zybert J. Language Learning strategies: some pedagogical implications, Scripta Neophilologca Pos-naniensia, Tom III, strony: 151–159, Wydzial Neofilologii, UAM Pozman, 2001
  8. Wenden A., Rubin J. Learner strategies in language learning, Prentice-Hall International English Language Teaching, 1987, 181 p.; p. 19–22
← Songa qaytish