ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №2 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

ZAMONAVIY TILSHUNOSLIKDA “UYAT” KONTSEPTINI TADQIQ QILGAN ILMIY ISHLARNING XARAKTERISTIKASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada «uyat» konsepti ko‘p o‘lchamli lingvomadaniy birlik sifatida ko‘rib chiqila-di, u tushuncha, obraz va qadriyat komponentlarini o‘z ichiga olishi ta’kidlanadi. Tadqiqotning maqsadi rus va o‘zbek lingvomadaniyatlarida «uyat» konsepti universal va madaniy xususiyatlarini aniqlash, shu-ningdek, ingliz, turk va arab madaniyatlari ma’lumotlaridan foydalanishdir. Ishda definitsion, etimologik va chog‘ishtirma tahlil uslublaridan foydalanilgan. Konseptning tushunchaviy yadrosi umumiy bo‘lsa-da, uning aksiologik talqini jamiyatning individualistik yoki jamoaviy madaniy yo‘nalishlariga bog‘liq ekanligi aniqlangan.

Kalit so'zlar: konsept, uyat, lingvokultura, emotsiyalar, individualizm, jamoaviylik
РУССКИЙ

В статье рассматривается концепт «стыд» как многомерная лингвокультур-ная единица, включающая понятийный, образный и ценностный компоненты. Цель исследования заключается в выявлении универсальных и культурно-специфических особенностей концепта «стыд» в русской и узбекской лингвокультурах с привлечением данных английской, турецкой и арабской культур. В работе используются методы дефиниционного, этимологического и сопостави-тельного анализа. Установлено, что при общности понятийного ядра концепта его аксиологичес-кая интерпретация зависит от культурной ориентации общества: индивидуалистической или кол-лективистской

Ключевые слова: концепт, стыд, лингвокультура, эмоции, индивидуализм, коллективизм
ENGLISH

The article examines the concept of "shame" as a multidimensional linguocultural unit, including conceptual, imagery, and value components. The aim of the study is to identify universal and culture-specific features of the concept of "shame" in Russian and Uzbek linguocultures, with reference to data from English, Turkish, and Arabic cultures. The study employs definitional, etymological, and comparative analysis methods. It was found that while the conceptual core of the concept is shared, its axiological interpretation depends on the cultural orientation of society: individualistic or collectivistic.

Keywords: concept, shame, linguoculture, emotions, individualism, collectivism.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. Волгоград, “Перемена”, 2002.
  2. Попова З.Д., Стернин И.А. Когнитивная лингвистика. М., АСТ, 2007.
  3. Степанов Ю.С. Константы: словарь русской культуры. М., “Академический проект”, 2004.
  4. Шаховский В.И. Лингвистическая теория эмоций. М., “Гнозис”, 2008
  5. Вежбицкая А. Язык. Культура. Познание. М., “Русские словари”, 1996.
  6. Хофстеде Г. Культуры и организации: программирование ума. СПб., “Питер”, 2013
  7. Triandis H.C. Individualism and Collectivism. Boulder, CO: Westview Press, 1995.
  8. Kövecses Z. Emotion Concepts. New York, “Springer”, 1990.
  9. Апресян Ю.Д. Избранные труды. Том II. Интегральное описание языка и системная лексикография. Москва, “Языки русской культуры”, 2000.
← Songa qaytish