ABDULLA ORIPOVNING “HAJ DAFTARI – HIKMAT SADOLARI” TURKUMIDA AGIOGRAFIK OBRAZLARNING BADIIY TALQINI
Ushbu maqolada mustaqillik davri o‘zbek she’riyatida agiografik obrazlarning badiiy talqini Abdulla Oripovning “Haj daftari – Hikmat sadolari” turkumi misolida tadqiq etiladi. Shoir ijodida payg‘ambarlar va sahobalar obrazlarining an’anaviy diniy-tarixiy manbalar bilan aloqadorligi, ularning zamonaviy poetik tafakkur doirasida qayta talqin qilinishi tahlil qilinadi. “Hazrati Odam”, “Payg‘ambar”, “Jabroil”, “Jon achchig‘i” va “Bilol Habash” she’rlari misolida agiografik obrazlarning badiiy-falsafiy funksiyalari ochib beriladi. Shuningdek, an’anaviy rivoyatlarning lirik-poetik shaklga ko‘chirilishi, diniy mazmunning zamonaviy insoniy-falsafiy mushohadalar bilan uyg‘unlashuvi hamda agiografik obrazlar-ning yangi poetik funksional imkoniyatlari ko‘rsatiladi.
В статье исследуется художественная интерпретация агиографических обра-зов в узбекской поэзии периода независимости на материале цикла Абдуллы Арипова “Haj daftari – Hikmat sadolari”. Анализируется связь образов пророков и сподвижников в творчестве поэта с традиционными религиозно-историческими источниками, а также особенности их переосмысле-ния в контексте современной поэтики. На материале стихотворений “Hazrati Odam”, “Payg‘am-bar”, “Jabroil”, “Jon achchig‘i” и “Bilol Habash” раскрываются художественно-философские функции агиографических образов. Особое внимание уделяется поэтической трансформации тра-диционных преданий и их синтезу с современным гуманистическим и философским осмыслением.
This article examines the artistic interpretation of hagiographic images in Uzbek poetry of the independence period, focusing on Abdulla Oripov’s poetic cycle “Haj daftari – Hikmat sadolari”. The study analyzes the connection between the images of prophets and companions in the poet’s works and traditional religious-historical sources, as well as the ways in which these images are reinterpreted within the framework of modern poetic thought. Based on the poems “Hazrati Odam”, “Payg‘ambar”, “Jabroil”, “Jon achchig‘i” and “Bilol Habash” the article reveals the artistic and philosophical functions of hagiographic images. Particular attention is paid to the poetic transformation of traditional narratives and their synthesis with contemporary humanistic and philosophical perspectives.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Abdulla Oripov. Haj daftari – Hikmat sadolari. library.ziyonet.uz/
- Иброҳим Ҳаққул. Тақдир ва тафаккур. Тошкент, “Шарқ”, 2007, 336-бeт.
- Носируддин Бурҳонуддин Рабғузий. Қисаси Рабғузий. Иккинчи китоб. Тошкент, Тошкент Ислом университети, 2015, 164-бeт.
- Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Ислом тарихи. Биринчи китоб. Тошкент, “Ҳилол-нашр”, 2025, 512-бeт.
- Қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсири/таржима ва тафсир муаллифи. Абдулазиз Мансур. Самарқанд, Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот маркази нашриёти, 2021, 624-бeт.
- Қобилов У. Ўзбек адабиётида нубувват мотиви ва образлари талқини (ХIV–ХV асрлар). Филол. фан. д-ри (DsC)... дисс., Самарқанд, 2019, 284-бeт.