ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

ALISHER NAVOIY ASARLARIDAGI BARQAROR TIL BIRLIKLARINING MADANIY-SEMANTIK TADQIQIGA DOIR

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur tadqiqotda Alisher Navoiy asarlarida uchraydigan barqaror til birliklarining madaniy-semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida frazeologik birliklar, maqol va matal-lar, iboralar hamda boshqa turgʻun birikmalarning mazmuni, ularning milliy-madaniy asoslari, badiiy-es-tetik vazifasi va konseptual ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, ushbu birliklar orqali oʻzbek xalqining qadri-yatlari, dunyoqarashi, urf-odatlari va maʼnaviy merosi qanday aks etgani lingvomadaniy nuqtai nazardan baholanadi. Tadqiqot natijalari Alisher Navoiy tilining boyligi hamda barqaror til birliklarining madaniy-semantik tabiatini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.

Kalit so'zlar: Alisher Navoiy, barqaror til birliklari, frazeologiya, lingvomadaniyat, madaniy sema-ntika, turgʻun birikmalar, maqol va matallar, badiiy til, konsept, milliy qadriyatlar, oʻzbek tili, semantik tahlil.
РУССКИЙ

В данном исследовании рассматриваются культурно-семантические особен-ности устойчивых языковых единиц, функционирующих в произведениях Алишера Навои. Анализи-руются фразеологические единицы, пословицы, поговорки и другие устойчивые выражения, раск-рываются их семантическое содержание, национально-культурная специфика и художественно-эстетическая функция. Особое внимание уделяется отражению в этих единицах национального мировоззрения, духовных ценностей, традиций и культурного наследия узбекского народа. Резуль-таты исследования способствуют более глубокому пониманию языкового мастерства Алишера Навои и культурно-семантической природы устойчивых языковых единиц в его творчестве.

Ключевые слова: Алишер Навои, устойчивые языковые единицы, фразеология, культурная се-мантика, лингвокультурология, фразеологические единицы, пословицы, поговорки, художествен-ный язык, национальная культура, семантический анализ.
ENGLISH

This study examines the cultural and semantic features of stable language units used in the works of Alisher Navoi. It analyzes phraseological units, proverbs, sayings, and other fixed expressions, focusing on their semantic content, national and cultural characteristics, and artistic and aesthetic functions. Special attention is paid to the ways these language units reflect the worldview, spiritual values, traditions, and cultural heritage of the Uzbek people. The findings contribute to a deeper understanding of Alisher Navoi’s linguistic mastery and reveal the cultural and semantic nature of stable language units in his literary works.

Keywords: Alisher Navoi, stable language units, phraseological units, cultural semantics, linguocul-turology, fixed expressions, proverbs, sayings, literary language, national culture, semantic analysis.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Yo‘ldoshev N. Alisher Navoiy asarlarida til va uslub. Toshkent, 1998, 55–56-betlar.
  2. ). Йўлдошев Б. Ҳозирги ўзбек адабий тилида фразеологик бирликларнинг функционал-услубий хусу-сиятлари. Филол.фанлари доктори диссертацияси автореферати, Тошкент, 1993, 46-бeт.
  3. Алматова Ш. Ўзбек тили фраземаларининг компонент таҳлили. Филол. фан. номз. дисс., Тошкент, 2008, 12-бeт.
  4. Йўлдошев Б. Фразеологик услубият асослари. Самарқанд, СамДУ нашри, 1999, 71-бeт.
  5. Шамсиддинов Ҳ. Сўзларнинг функционал-семантик синонимлари. “Ўзбек тили ва адабиёти”, Тошкент, 1995, 1-coн, 65–69-бeтлар.
  6. Қиличев Б. Фразеологик синонимия хусусида. “Илм сарчашмалари”, УрДУ нашри, 2005, 3-coн, 52–54-бeтлар.
← Songa qaytish