ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №8 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

BO‘AJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA MANTIQ ELEMENTLARIGA OID TUSHUNCHALARNI KOMPETENSIYAVIY YONDASHUV ASOSIDA RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida mantiq elementlariga oid tushunchalarni kompetensiyaviy yondashuv asosida rivojlantirishning ilmiy-nazariy va metodik asosla-ri yoritilgan. Boshlang‘ich ta’limda matematik ta’lim samaradorligini oshirish, o‘quvchilarda mantiqiy fikrlashni rivojlantirish hamda zamonaviy ta’lim talablariga javob beradigan pedagoglarni tayyorlashda mantiq elementlarini puxta o‘zlashtirishning ahamiyati asoslab berilgan. Tadqiqotda hukm, mulohaza, xu-losa chiqarish, taqqoslash, tasniflash, umumlashtirish, analogiya va mantiqiy bog‘lanishlarni aniqlash ka-bi mantiq elementlarining mazmuni hamda ularni bo‘lajak o‘qituvchilarga o‘rgatish metodikasi tahlil qi-lingan.
Shuningdek, kompetensiyaviy yondashuv asosida mantiq elementlarini o‘qitishda muammoli ta’lim, interfaol metodlar, mantiqiy masalalar, amaliy topshiriqlar va kasbiy vaziyatlarga asoslangan mashg‘ulot-lardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Talabalarning nazariy bilimlarini amaliy faoliyat bi-lan uyg‘unlashtirish, mustaqil va tanqidiy fikrlashini rivojlantirish, pedagogik vaziyatlarni tahlil qilish hamda samarali qaror qabul qilish kompetensiyalarini shakllantirishga xizmat qiluvchi metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Tadqiqot natijalari kompetensiyaviy yondashuv asosida tashkil etilgan o‘quv jarayoni bo‘lajak bosh-lang‘ich sinf o‘qituvchilarining matematik va mantiqiy tafakkurini rivojlantirish, metodik kompetentligini oshirish hamda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini samarali shakllantirish-ga tayyorligini kuchaytirishini ko‘rsatadi. Taklif etilgan metodika pedagogika oliy ta’lim muassasalarida matematika o‘qitish metodikasini takomillashtirish, bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligini ri-vojlantirish hamda boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.

Kalit so'zlar: kompetensiyaviy yondashuv, mantiq elementlari, mantiqiy fikrlash, matematik tafakkur, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari, kasbiy kompetentlik, metodik kompetentlik, muammoli vaziyat, kompetensiyaga yo‘naltirilgan topshiriqlar.
РУССКИЙ

В данной статье раскрываются научно-теоретические и методические основы развития представлений о элементах логики у будущих учителей начальных классов на основе ком-петентностного подхода. Обосновывается значение глубокого усвоения элементов логики для по-вышения эффективности математического образования в начальной школе, развития логического мышления учащихся и подготовки педагогов, отвечающих требованиям современного образования. В исследовании анализируются содержание основных элементов логики, таких как суждение, высказывание, умозаключение, сравнение, классификация, обобщение, аналогия и выявление логи-ческих связей, а также методика их формирования у будущих учителей начальных классов.
Кроме того, рассматриваются возможности реализации компетентностного подхода при обучении элементам логики с использованием проблемного обучения, интерактивных методов, ло-гических задач, практических заданий и профессионально ориентированных педагогических ситуа-ций. Предлагаются методические рекомендации, направленные на интеграцию теоретических зна-ний с практической деятельностью, развитие самостоятельного и критического мышления сту-дентов, формирование умений анализировать педагогические ситуации и принимать эффективные профессиональные решения.
Результаты исследования показывают, что организация образовательного процесса на ос-нове компетентностного подхода способствует развитию математического и логического мыш-ления будущих учителей начальных классов, повышению их методической компетентности и го-товности к формированию логического мышления у учащихся начальной школы. Предлагаемая ме-тодика может быть эффективно использована в учреждениях высшего педагогического образо-вания для совершенствования методики обучения математике, развития профессиональной ком-петентности будущих педагогов и повышения качества начального образования.

Ключевые слова: компетентностный подход, элементы логики, логическое мышление, матема-тическое мышление, будущие учителя начальных классов, профессиональная компетентность, методи-ческая компетентность, проблемная ситуация, компетентностно-ориентированные задания.
ENGLISH

This article examines the scientific, theoretical, and methodological foundations for developing prospective primary school teachers’ understanding of the elements of logic through a competency-based approach. It substantiates the importance of mastering the elements of logic in improving the quality of mathematics education in primary schools, fostering pupils’ logical thinking, and preparing teachers who meet the requirements of modern education. The study analyzes the content of fundamental logical elements, including judgments, propositions, inference, comparison, classification, generalization, analogy, and the identification of logical relationships, as well as the methodology for teaching these concepts to prospective primary school teachers.
Furthermore, the article highlights the possibilities of applying a competency-based approach in teaching the elements of logic through problem-based learning, interactive teaching methods, logical tasks, practical assignments, and professionally oriented learning situations. Methodological recommendations are proposed to integrate theoretical knowledge with practical activities, develop students’ independent and critical thinking skills, enhance their ability to analyze pedagogical situations, and strengthen their competence in making effective professional decisions.
The findings indicate that organizing the educational process on the basis of a competency-based approach contributes significantly to the development of prospective primary school teachers’ mathematical and logical thinking, improves their methodological competence, and enhances their readiness to foster logical thinking skills among primary school pupils. The proposed methodology can be effectively applied in higher pedagogical education institutions to improve the methodology of teaching mathematics, develop the professional competence of future teachers, and enhance the overall quality of primary education.

Keywords: competency-based approach, elements of logic, logical thinking, mathematical thinking, prospective primary school teachers, professional competence, methodological competence, problem situation, competency-based tasks.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. To‘rayev F.F. Matematik tenglamalar asosida iqtisodiy jarayonlarni matematik tahlil yordamida model-lashtirish. Ta‘lim va innovatsion tadqiqotlar (2025, 10-son) ISSN:2181-1709(p), ISSN: 2181-1717(E)–b.213-219 Uzbekistan (Buxoro).
  2. To‘rayev F.F. Tenglamalarning grafik ko‘rinishi va ularning matematik analiz asosidagi tahlili. Namangan davlat universiteti Ilmiy Axborotnomasi (2025, 11-son). ISSN:2181-1458, ISSN:2181-0427.B.115-120 Uzbekistan, (Namangan).
  3. To‘rayev F.F. Chiziqli funksiyaning turli fanlardagi roli va ahamiyati. “Ilm Sarchashmalari”, 12/2-son, (Dekabr, 2025) ISSN 2010 – 6246, 115–120-betlar Uzbekistan (Urganch).
  4. Turaev F. (2026, January). Methods of preparing grade 3–4 students for international assessment in mathe-matics based on real-life examples. In International Conference on Engineering & Technology (Vol. 2, №1, p. 27–28).
  5. Turaev F. (2026, January). Methods of teaching mathematics in grades 3–4 based on real-life examples. In International Conference on Arts, Society & Humanities (Vol. 2, № 1, p. 28–29).
← Songa qaytish