ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
O'zbekcha Русский English
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

DIPLOMATIK DISKURSDA PRESUPOZISIYANINING ROLI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada diplomatik diskursda presuppozitsiyaning o‘rni va pragmatik xususi-yatlari tahlil qilinadi. Presuppozitsiyaning diplomatik muloqotda axborotni bevosita ifodalamasdan yetka-zish, fikrni yumshatish, muayyan pozitsiyani legitimlashtirish va kommunikativ ta’sirni kuchaytirishdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, diplomatik nutqda presuppozitsiyani yuzaga keltiruvchi lingvistik vosita-lar hamda ularning kommunikativ-pragmatik funksiyalari misollar asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot nati-jalari presuppozitsiya diplomatik diskursning yashirin ma’no va strategik kommunikatsiyani shakllantiruv-chi muhim pragmatik mexanizm ekanligini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: diplomatik diskurs, presuppozitsiya, pragmatika, lingvopragmatika, kommunikativ strategiya, yashirin ma’no, diplomatik muloqot, nutq akti, pragmatik ta’sir, kommunikativ funksiya.
РУССКИЙ

В данной статье анализируются роль и прагматические особенности пресуппо-зиции в дипломатическом дискурсе. Освещается значение пресуппозиции в дипломатической ком-муникации как средства передачи информации без её непосредственного выражения, смягчения высказывания, легитимации определённой позиции и усиления коммуникативного воздействия. Кроме того, на основе примеров рассматриваются лингвистические средства, актуализирующие пресуппозицию в дипломатической речи, а также их коммуникативно-прагматические функции. Результаты исследования показывают, что пресуппозиция является важным прагматическим ме-ханизмом формирования скрытого смысла и стратегической коммуникации в дипломатическом дискурсе.

Ключевые слова: дипломатический дискурс, пресуппозиция, прагматика, лингвопрагматика, коммуникативная стратегия, скрытый смысл, дипломатическая коммуникация, речевой акт, праг-матическое воздействие, коммуникативная функция.
ENGLISH

This article analyzes the role and pragmatic features of presupposition in diplomatic discourse. It highlights the significance of presupposition in diplomatic communication as a means of conveying information without expressing it directly, mitigating statements, legitimizing a particular position, and enhancing communicative impact. Furthermore, the study examines, through relevant examples, the linguistic devices that trigger presupposition in diplomatic speech and their communicative and pragmatic functions. The findings demonstrate that presupposition serves as an important pragmatic mechanism for constructing implicit meaning and strategic communication in diplomatic discourse.

Keywords: diplomatic discourse, presupposition, pragmatics, linguopragmatics, communicative strategy, implicit meaning, diplomatic communication, speech act, pragmatic impact, communicative function.
Maqola · PDF
PDF yuklab olish Yangi oynada ochish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mahmudov N. Presuppozitsiya va gap. “O‘zbek tili va adabiyoti”. Toshkent, 1986, 6-son, 28–31-betlar; Nurmonov A. Ko‘makchili konstruksiyalar presuppozitsiyasi. “O‘zbek tili va adabiyoti”, Toshkent, 1986, 6-son, 42–45-betlar; Rahimov U. O‘zbek tilida yuklamalar presuppozitsiyasi. Filol. fan. nom. ... diss. avtoref., Samarqand, 1994, 25-bet; Hakimov M. Tagma’no va tagbilim xususida ba’zi mulohazalar. “O‘zbek tili va adabiyoti”, Toshkent, 2001, 1-son, 30–34-betlar; Burhonov Z. O‘zbek tilida ko‘makchilar va ularga vazifadosh kelishiklar pragmatikasi (presup-pozitsion aspekt). Filol. fan. nom. ... diss. avtoref., Toshkent, 2008, 27-bet; Lutfullaeva D. O‘rniga ko‘makchili kons-truksiyalar presuppozisiyasi. “O‘zbek tili va adabiyoti”, Toshkent, 1996, 5-son, 46–48-betlar; Haynazarova M. So‘roq gaplarda shakl va mazmun nomuvofiqligi. Filol. fan. nomz. ... diss. avtoref., Toshkent, 1999, 25-bet.
  2. Nurmonov A., Mahmudov N. va boshqalar. O‘zbek tilining mazmuniy sintaksisi. Toshkent, 1992, 113-bet.
  3. Mahkamov N. Lisoniy ortiqchalik va tejamlilik natijasida vujudga kelgan desemantizatsiya. “O‘zbek tili va adabiyoti”, T., 2002, 2-son, 25-bet.
  4. Lutfullayeva D. Tasdiq gaplarda shakliy-mazmuniy nomuvofiqlik. Toshkent, “Fan”, 1997, 11–27-betlar
  5. Rahimov U. O‘zbek tilida yuklamalar presuppozitsiyasi. Filol. fan. nom. ...dis., Samarqand, 1994, 28–29-betlar.
  6. O‘zbekiston Respublikasi TIVning 2025-yil 13-iyundagi bayonotida Yaqin Sharqdagi vaziyat, “chuqur xavotir” va “vazminlikka chaqirish” formulalari berilgan.
  7. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining bayonoti. 2025-yil 13-iyun. O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali. URL: https://gov.uz/oz/mfa/news/view/61041. Murojaat sanasi: 27.06.2026.
  8. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining bayonoti. 2026-yil 28-fevral. O‘zbekiston Respubli-kasi Hukumat portali. URL: https://gov.uz/oz/mfa/news/view/137818. Murojaat sanasi: 04.07.2026.
  9. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining bayonoti. 2025-yil 9-oktabr. Elektron manba. URL: https://gov.uz/oz/mfa/news/view/92149. Murojaat sanasi: 27.06.2026.
← Songa qaytish