ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №3 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

DOSTON VA UTOPIYA MATNLARIDA TIL ORQALI JAMIYAT MODELLARI YARATISHNING LINGVISTIK JIHATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada doston va utopiya matnlarida til orqali jamiyat modellari yaratish-ning lingvistik jihatlari tadqiq etiladi. Maqolada badiiy va utopik diskursning sotsiolingvistik, pragmatik hamda dialogik xususiyatlari asosida ideal va muqobil jamiyat tasavvurining qanday shakllanishi tahlil qi-linadi. Matnlarda konseptual metaforalar, aksiologik birliklar, normativ baholash vositalari va nutq strate-giyalari orqali ijtimoiy tuzumning lingvistik modellashtirilishi yoritiladi.

Kalit so'zlar: doston matni, utopiya, lingvistik modellashtirish, jamiyat modeli, diskurs, sotsiolin-gvistika, pragmatika, aksiologik maydon, dialogiklik, konseptual metafora
РУССКИЙ

В данной статье исследуются лингвистические аспекты создания моделей об-щества через язык в эпических и утопических текстах. В исследовании анализируется формирова-ние представления об идеальном и альтернативном обществе на основе социолингвистических, прагматических и диалогических особенностей художественного и утопического дискурса. Осве-щается лингвистическое моделирование социального устройства в текстах посредством концеп-туальных метафор, аксиологических единиц, нормативно-оценочных средств и речевых страте-гий.

Ключевые слова: эпический текст, утопия, лингвистическое моделирование, модель об-щества, дискурс, социолингвистика, прагматика, аксиологическое поле, диалогичность, концеп-туальная метафора.
ENGLISH

This article examines the linguistic aspects of creating societal models through language in epic and utopian texts. The study analyzes how the representation of ideal and alternative societies is formed on the basis of the sociolinguistic, pragmatic, and dialogic features of artistic and utopian discourse. The linguistic modeling of the social system in the texts is elucidated through conceptual metaphors, axiological units, normative evaluative means, and speech strategies.

Keywords: epic text, utopia, linguistic modeling, societal model, discourse, sociolinguistics, prag-matics, axiological field, dialogicity, conceptual metaphor.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Ershova Natalia. "Language of Art as Language of Utopia". «Technology and language» (Технологии в инфосфере), vol. 1, № 1, 2020, p. 28–33
  2. Paniotova T.S., Romanenko M.A. Utopia as the futurization of history: Discourse aspects. Čelovek, 2024, т. 35, №.4, p. 117–131.
  3. Philmus R.M. The language of Utopia. Studies in the Literary imagination. 1973, т. 6, №. 2, c. 61.
  4. Bakhtin M.M. The dialogic imagination: Four essays. University of texas Press, 2010, т. 1.
  5. Bogatyreva O. et al. Society as a socio-linguistic construction. European Proceedings of Social and Beha-vioural Sciences, 2021
  6. Shodieva Maftunabonu Adizovna. “Sociolinguistics and understanding language in social contexts”. Medi-cine, Pedagogy and Technology, Theory and Practice, vol. 3, № 1, Jan. 2025, pp. 353-6.
  7. Abduraxmonov S. «Tilning pragmatik jihati va uning so‘z ma’nosiga ta’siri». “Молодые ученые”, т. 3, вып. 14, май 2025, с. 25–27.
  8. Olimova D. «Til – xalqlararo do‘stlik va madaniyat ko‘prigi». Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические исследования, т. 4, вып, 10, май 2025, с. 35–37.
← Songa qaytish