EKOLOGIK DISKURS METAFORALARINI KONSEPTUAL-SEMANTIK VA LINGVOKOGNITIV O‘RGANISHNING NAZARIY YONDASHUVLARI
Mazkur maqolada ekologik diskurs metaforalarini konseptual-semantik va lingvokogni-tiv jihatdan o‘rganishning asosiy nazariy yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqot metaforaning nafaqat us-lubiy vosita, balki borliqni konseptuallashtirish, semantik jihatdan modellashtirish va talqin qilishga xizmat qiluvchi kognitiv mexanizm ekanligi haqidagi qarashga asoslanadi. Maqolada metafora nazariyasining an’anaviy semantik talqinlardan kognitiv va diskursiv yondashuvlargacha bo‘lgan taraqqiyot bosqichlari yoritiladi. Literal va ko‘chma ma’no, manba soha, nishon soha, konseptual model, freym, slot va metaforik tarmoq kabi tayanch tushunchalarning nazariy mohiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalari metaforani ekologik diskursni tahlil qilish, kognitiv tilshunoslik, diskurs tahlili va qiyosiy tadqiqotlarda samarali qo‘l-lash mumkinligini ko‘rsatadi.
В данной статье рассматриваются основные теоретические подходы к кон-цептуально-семантическому и лингвокогнитивному изучению метафор экологического дискурса. Исследование основывается на положении о том, что метафора представляет собой не только стилистическое средство, но и когнитивный механизм концептуализации, семантического модели-рования и интерпретации действительности. В статье освещаются этапы развития теории ме-тафоры от традиционных семантических трактовок до современных когнитивных и дискурсив-ных подходов. Раскрывается теоретическая сущность таких ключевых понятий, как буквальное и переносное значение, исходная сфера, целевая сфера, концептуальная модель, фрейм, слот и мета-форическая сеть. Результаты исследования показывают, что данные подходы могут эффективно применяться при анализе экологического дискурса, в когнитивной лингвистике, дискурс-анализе и сопоставительных исследованиях.
This article examines the main theoretical approaches to the conceptual-semantic and linguocognitive study of ecological discourse metaphors. The study is based on the assumption that metaphor should be understood not only as a stylistic device, but also as a cognitive mechanism of conceptualizing, semantically modeling, and interpreting reality. Particular attention is paid to the development of metaphor theory from traditional semantic interpretations to modern cognitive and discourse-oriented approaches. The article discusses such key notions as literal and figurative meaning, source domain, target domain, conceptual model, frame, slot, and metaphorical network. The findings demonstrate that these approaches can be effectively applied to the analysis of ecological discourse, cognitive linguistics, discourse analysis, and comparative metaphor research
Foydalanilgan adabiyotlar
- Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980, 242 p.
- Kövecses Z. Metaphor: A Practical Introduction. Oxford, Oxford University Press, 2002, 285 p.
- Арутюнова Н.Д. Язык и мир человека. Москва, Языки русской культуры, 1999, 896 с.
- Чудинов А.П. Метафорическая мозаика в современной политической коммуникации. Екатерин-бург, Урал. гос. пед. ун-т, 2003, 248 с.
- Haugen E. The Ecology of Language. The Ecology of Language: Essays by Einar Haugen, ed. by A.S.Dil. Stanford, Stanford University Press, 1972, p. 325–339.
- Stibbe A. Ecolinguistics: Language, Ecology and the Stories We Live By. London, Routledge, 2015, 210 p.