FE’L LEKSIKASIDA KONNOTATIV MA’NO VA UNING STRUKTURAVIY IFODASI: O‘ZBEK, RUS VA INGLIZ TILLARI QIYOSI
Maqolada fe’l leksikasida konnotatsiya (baholovchi, emotsional-ekspressiv va uslubiy qatlamlar) o‘zbek, rus va ingliz tillari materialida qiyosiy tahlil qilinadi. Sodda, yasama va qo‘shma fe’llar misolida konnotativ farqlar “neytral – rasmiy/eufemistik – so‘zlashuv/sleng” shkalasida tasniflanadi. Natijalar o‘zbek tilida affiksatsiya va yordamchi fe’lli analitik birliklar, rus tilida prefiksatsiya va stilistik sino-nimiya, ingliz tilida esa phrasal/light-verb konstruksiyalari registrni belgilashda yetakchi ekanini ko‘rsatadi [1], [2], [4].
Статья рассматривает коннотацию глаголов в узбекском, русском и англий-ском языках на материале простых, производных и составных глагольных единиц. Показано, что коннотативные различия в трёх языках организуются по шкале «нейтральное – официально‑эвфе-мистическое – разговорное/сленг», однако ресурсы различны: узбекский чаще использует аналити-ческие комплексы с вспомогательными глаголами, русский – приставки и стилистически маркиро-ванные синонимы, английский – phrasal verbs и light‑verb сочетания [1], [6], [8].
This paper compares connotation in Uzbek, Russian and English verb lexicon, focusing on simple, derived and compound verbs. It shows that connotative contrasts typically follow a “neutral–formal/euphemistic–colloquial/slang” cline, but the dominant mechanisms differ: Uzbek relies on derivation and auxiliary-based analytic complexes, Russian on prefixation and stylistic synonymy, and English on phrasal/light-verb constructions [1], [4], [6].
Foydalanilgan adabiyotlar
- Leech G.N. Semantics. Harmondsworth, Penguin, 1974.
- Allan K., Burridge K. Euphemism and Dysphemism: Language Used as Shield and Weapon. New York, Oxford University Press, 1991.
- Sinclair J. Corpus, Concordance, Collocation: Describing English Language. Oxford, Oxford University Press, 1991.
- Partington A. “Utterly content in each other’s company”. Semantic prosody and semantic preference. International Journal of Corpus Linguistics. 2004, vol. 9, No. 1, p. 131–156.
- Hunston S. Corpora in Applied Linguistics. Cambridge, Cambridge University Press, 2002.
- Bolinger D. The Phrasal Verb in English. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1971.
- Huddleston R., Pullum G K. The Cambridge Grammar of the English Language. Cambridge, Cambridge University Press, 2002
- Земская Е.А. Современный русский язык. Словообразование. М., “Флинта; Наука”, 2011.
- Русская грамматика: в 2 т. Pед. Н.Ю.Шведова и др. Т. 1, М., “Наука”, 1980
- O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli, A.Madvaliyev tahriri ostida, Toshkent, “O‘zbekiston milliy ensiklo-pediyasi”, 2006–2008.