Mazkur maqolada o‘zbek tilida fe’l so‘z turkumida urg‘uning fonetik va kontekstual xususiyatlari tahlil qilinadi. Fe’llarda urg‘u asosan kvantitativ xarakterga ega, ya’ni, urg‘uli bo‘g‘inning boshqa bo‘g‘inlarga nisbatan cho‘ziqroq talaffuz qilinishi asosiy belgi sifatida namoyon bo‘lishi yoritiladi. Kontekstual tahlil asosida fe’l urg‘usining gapdagi semantik va grammatik markaz bilan bog‘liqligi ham ko‘rsatib beriladi. Natijalari fe’l so‘z turkumida urg‘uning fonetik tuzilish, morfologik shakllanish va nut-qiy vaziyat bilan uzviy aloqador murakkab hodisa ekanini tasdiqlaydi.
В данной статье анализируются фонетические и контекстуальные особеннос-ти ударения в глагольной части речи в узбекском языке. В глаголах ударение в основном носит ко-личественный характер, то есть проявляется в том, что ударный слог произносится более дли-тельно по сравнению с другими слогами. На основе контекстуального анализа также показана связь глагольного ударения с семантическим и грамматическим центром в предложении. Получен-ные результаты подтверждают, что ударение в глагольной части речи является сложным явле-нием, тесно связанным с фонетической структурой, морфологическим оформлением и речевым контекстом
This article analyzes the phonetic and contextual features of stress in the verb word class in the Uzbek language. In verbs, stress is mainly quantitative in nature, that is, it is characterized by the stressed syllable being pronounced longer than the other syllables. Based on contextual analysis, the relationship of verb stress with the semantic and grammatical center in the sentence is also demonstrated. The results confirm that stress in the verb word class is a complex phenomenon closely related to phonetic structure, morphological formation, and the speech context.
Foydalanilgan adabiyotlar
- P.Ladefoged and K.Johnson, A Course in Phonetics, 6th ed. Boston, MA, USA, Wadsworth/Cengage Learning, 2011.
- Rahmatullayev Sh. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. Toshkent, “Universitet”, 2006, 159-bet.
- Sayfullayeva R., Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, “Fan va texnologiya”, 2010, 185-bet.
- Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nash-riyoti, 2013, 139-bet.
- Mirtojiyev M.M. O‘zbek tili fonetikasi. Toshkent, “Fan”, 2013, 175-bet.