ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
O'zbekcha Русский English
Arxiv / №5.1 · 2026 / Maqola
09.00.00 – FALSAFA FANLARI

IBN SINO RUH METAFIZIKASIGA G‘AZZOLIY MUNOSABATI: “TAHOFUT AL-FALASIFA” ASARI MISOLIDA QIYOSIY TADQIQ

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada Abu Homid G‘azzoliyning “Tahofut al-falasifa” asari asosida Ibn Sinoning ruh metafizikasiga doir qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi o‘rta asrlar Sharq falsafasidagi substansial dualizm va teologik antropologiya o‘rtasidagi ziddiyatlarni zamonaviy fal-safiy kontekstda qayta baholash zaruriyati bilan belgilanadi. Ishda matniy qiyoslash, mantiqiy tahlil va de-duksion metodologiyadan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari G‘azzoliy Ibn Sinoni oxiratdagi jismoniy tiri-lishni inkor etgani (metafizik xulosa) uchun tanqid qilsa-da, uning nafsning jismdan mustaqilligi haqidagi isbotlarini (ontologik asos) qabul qilganini ko‘rsatadi. Muallifning ilmiy hissasi G‘azzoliy tanqidining che-garalarini belgilash va uning keyingi asarlarida Ibn Sino terminologiyasining integratsiyalashuvini isbot-lashdan iborat.

Kalit so'zlar: Ibn Sino, G‘azzoliy, Tahofut al-falasifa, ruh metafizikasi, nafs, substansiya, jism, jis-moniy tirilish, tanqid, e’tirof
РУССКИЙ

В данной статье проводится сравнительный анализ отношения Абу Хамида аль-Газали к метафизике души Ибн Сины на основе труда “Тахафут аль-фаласифа”. Актуаль-ность исследования обусловлена необходимостью переосмысления противоречий между субстан-циальным дуализмом и теологической антропологией. В работе использованы методы текстового сравнения и логического анализа. Результаты показывают, что Газали, критикуя отрицание те-лесного воскрешения, признает доказательства Ибн Сины о независимости души от тела.

Ключевые слова: Ибн Сина, Аль-Газали, Тахафут аль-фаласифа, метафизика души, нафс, субстанция, тело, воскрешение, критика, признание.
ENGLISH

This article presents a comparative study of Abu Hamid al-Ghazali's perspective on Ibn Sina's metaphysics of the soul based on the work “Tahafut al-Falasifa”. The relevance lies in the need to re-evaluate the conflicts between substantial dualism and theological anthropology. Textual comparison and logical analysis methods were applied. The results indicate that while Ghazali critiques the denial of physical resurrection, he accepts Ibn Sina’s arguments regarding the soul's independence from the body.

Keywords: Ibn Sina, Al-Ghazali, Incoherence of the Philosophers, metaphysics of the soul, nafs, substance, body, resurrection, criticism, recognition.
Maqola · PDF
PDF yuklab olish Yangi oynada ochish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abu Homid G‘azzoliy. Tahofut al-falasifa (Faylasuflarning o‘z-o‘ziga zid kelishi) / Mas’ul muharrir: Sulaymon Dunyo. Qohira: Dorul Maorif, 1972, 320 bet.
  2. Abu Ali ibn Sino. Al-Shifo (At-tabiiyyot. An-nafs). Mas’ul muharrir Ibrohim Madkur. Qohira, Hay’at al-Misriyya, 1975, 280 bet
  3. Frank Griffel. Al-Ghazali’s Philosophical Theology (Al-G‘azzoliyning falsafiy teologiyasi). Oxford, Oxford University Press, 2009, 416 p.
  4. Hazratqulov M. Ibn Sinoning nafs falsafasi. Toshkent, “Fan” nashriyoti, 1980, 160 bet.
  5. Mo‘minov I. O‘rta Osiyo mutafakkirlari tarixi va dunyoqarashidan lavhalar. Toshkent, “O‘zbekiston”, 1973, 224 bet.
  6. Marmura M.E. Al-Ghazali and the Philosophers on Spiritual Resurrection (Al-G‘azzoliy va faylasuflarning ruhiy tirilish haqidagi bahsi). Islamic Studies Journal. Pakistan, 1966, vol. 5, № 2, p. 181–220
  7. Abu Homid G‘azzoliy. Kimyoyi saodat. Fors tilidan B.Eraliyev tarjimasi, Toshkent, “Adolat”, 2005, 640 bet.
  8. Ibn Rushd. Tahofut al-tahofut (Raddiyaning raddiyasi). Mas’ul muharrir Sulaymon Dunyo. Qohira, “Dorul Maorif”, 1981, 450 bet.
← Songa qaytish