ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

IKKI TILLI O‘QUV LUG‘ATLARIDA ONOMASTIK BIRLIKLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada onomastik birliklarning ikki tilli o‘quv lug‘atlaridagi o‘rni va ular-ning til o‘rganish hamda madaniyatlararo muloqotdagi ahamiyati tadqiq etiladi. Tadqiqotda antroponim-lar va toponimlar kabi atoqli otlarning ikki tilli leksikografiyadagi lingvistik va madaniy funksiyalari tahlil qilinadi. Shuningdek, onomastik birliklarning pedagogik qiymati, semantik va madaniy xususiyatlari ham-da ularni o‘quv lug‘atlarida ifodalashdagi muammolar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari talaffuz ko‘r-satkichlari, etimologik ma’lumotlar va madaniy izohlarni kiritish o‘quvchilarning tushunishi hamda kom-munikativ kompetensiyasini rivojlantirishda muhim ekanligini ko‘rsatadi. Maqolada onomastik birliklar-ning samarali talqini lug‘at boyligini oshirish, madaniy ongni rivojlantirish va tillararo talqinning aniqli-gini ta’minlashga xizmat qilishi ta’kidlanadi. Tadqiqot xulosalariga ko‘ra, ikki tilli o‘quv lug‘atlari proper nomlarni berishda tizimli va madaniy jihatdan asoslangan yondashuvlarni qo‘llashi zarur.

Kalit so'zlar: onomastika, ikki tilli lug‘atlar, o‘quv lug‘atlari, antroponimlar, toponimlar, leksiko-grafiya, madaniy kompetensiya, atoqli otlar, til o‘rganish, madaniyatlararo muloqot.
РУССКИЙ

В данной статье рассматривается роль ономастических единиц в двуязычных учебных словарях и их значение в изучении языка и межкультурной коммуникации. Исследуются лингвистические и культурные функции имён собственных, включая антропонимы и топонимы, в двуязычной лексикографии. Особое внимание уделяется педагогической ценности ономастических единиц, их семантическому и культурному содержанию, а также трудностям их представления в учебных словарях. Результаты исследования показывают, что включение фонетических указаний, этимологической информации и культурных комментариев способствует лучшему пониманию языка и развитию коммуникативной компетенции учащихся. В статье подчёркивается, что эф-фективная интерпретация ономастических единиц способствует расширению словарного запаса, развитию культурной осведомлённости и точности межъязыковой интерпретации. Делается вывод о необходимости использования системного и культурно-ориентированного подхода при представлении имён собственных в двуязычных учебных словарях.

Ключевые слова: ономастика, двуязычные словари, учебные словари, антропонимы, топони-мы, лексикография, культурная компетенция, имена собственные, изучение языка, межкультурная коммуникация.
ENGLISH

This article explores the role of onomastic units in bilingual learner’s dictionaries and their importance in language learning and intercultural communication. The study examines how proper names, including anthroponyms and toponyms, function as linguistic and cultural markers in bilingual lexicography. Special attention is given to the pedagogical value of onomastic units, their semantic and cultural significance, and the challenges of their representation in learner-oriented dictionaries. The research highlights the necessity of including pronunciation guides, etymological information, and cultural explanations to improve learners’ comprehension and communicative competence. The findings demonstrate that effective treatment of onomastic units contributes to vocabulary enrichment, cultural awareness, and accurate cross-linguistic interpretation. The article concludes that bilingual learner’s dictionaries should adopt more systematic and culturally informed approaches in presenting proper names to enhance language acquisition and intercultural understanding.

Keywords: onomastics, bilingual dictionaries, learner’s dictionaries, anthroponyms, toponyms, lexi-cography, cultural competence, proper names, language learning, intercultural communication.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Atkins B.T.S., & Rundell M. (2008). The Oxford guide to practical lexicography. Oxford University Press.
  2. Crystal D. (2010). The Cambridge encyclopedia of language (3rd ed.). Cambridge University Press.
  3. Hartmann R.R.K., & James G. (2001). Dictionary of lexicography. Routledge.
  4. International Council of Onomastic Sciences. (2023). Onomastic terminology and standards. ICOS Official Website
  5. Landau S.I. (2001). Dictionaries: The art and craft of lexicography (2nd ed.). Cambridge University Press.
← Songa qaytish