ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №3 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RAQAMLI LEKSIKANING CHASTOTA DINAMIKASI: KORPUS TAHLILI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida raqamli leksikaning chastota dinamikasi korpusga asoslangan yondashuv orqali tadqiq etiladi. Raqamli birliklar miqdoriy axborotni tizimlashtirish-da hamda til qo‘llanishida kognitiv va madaniy andozalarni aks ettirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot-ning asosiy maqsadi har ikkala tilda sanoq va tartib sonlarning chastota taqsimoti hamda funksional qo‘l-lanilishidagi o‘xshash va farqli jihatlarni aniqlashdan iborat. Metodologik jihatdan tadqiqot badiiy, ilmiy va ommaviy axborot vositalari matnlarini o‘z ichiga olgan muvozanatli yozma korpuslar asosida miqdoriy va sifat jihatdan tahlil qilishga tayangan. Olingan natijalar raqamli leksikaning qo‘llanishida umumiy ten-densiyalar bilan bir qatorda tilga xos ustuvorliklar mavjudligini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari qiyosiy til-shunoslik, korpus lingvistikasi hamda tarjima va til o‘qitish kabi amaliy sohalar uchun muhim ilmiy aha-miyatga ega.

Kalit so'zlar: raqamli leksika, chastota tahlili, korpus lingvistikasi, ingliz tili, o‘zbek tili, sanoq son-lar, tartib sonlar.
РУССКИЙ

В данной статье исследуется частотная динамика числовой лексики в англий-ском и узбекском языках на основе корпусного подхода. Числовые выражения играют важную роль в структурировании количественной информации, а также в отражении когнитивных и культур-ных моделей языкового употребления. Целью исследования является выявление сходств и различий в частотном распределении и функциональном использовании количественных и порядковых числи-тельных в обоих языках. В методологическом плане работа опирается на количественный и качес-твенный корпусный анализ сбалансированных письменных корпусов, включающих художествен-ные, академические и медиатексты. Результаты исследования выявляют как универсальные тен-денции, так и языково-специфические предпочтения в использовании числовой лексики. Полученные выводы вносят вклад в развитие сравнительного языкознания, корпусных исследований, а также имеют практическое значение для переводоведения и преподавания языков.

Ключевые слова: числовая лексика, частотный анализ, корпусная лингвистика, английский язык, узбекский язык, количественные числительные, порядковые числительные.
ENGLISH

This article investigates the frequency dynamics of numerical lexicon in English and Uzbek using a corpus-based approach. Numerical expressions play a crucial role in structuring quanti-tative information and reflecting cognitive and cultural patterns in language use. The study aims to identify similarities and differences in the frequency distribution and functional usage of cardinal and ordinal numerals in both languages. Methodologically, the research relies on quantitative and qualitative corpus analysis of balanced written corpora, including fiction, academic, and media texts. The results reveal both universal tendencies and language-specific preferences in the deployment of numerical lexicon. The findings contribute to comparative linguistics, corpus studies, and practical applications such as trans-lation and language teaching.

Keywords: Numerical lexicon, frequency analysis, corpus linguistics, English language, Uzbek lan-guage, cardinal numerals, ordinal numerals.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Biber D., Johansson S., Leech G., Conrad S., Finegan E. Longman Grammar of Spoken and Written En-glish. London, Longman, 1999, p. 260–265
  2. Casillas X. (2023). Assessing the Temporal Behavior of Semantic Neologisms in Comparison to Lexical Neologisms (Maste’'s thesis, San Diego State University).
  3. Cook C.P. (2011). Exploiting linguistic knowledge to infer properties of neologisms (Doctoral disserta-tion).
  4. Halliday M.A.K., Hasan R. Language, Context, and Text. Oxford, Oxford University Press, 1989, p. 45–52
  5. Kostyk Y., Bakhov I., Shum O., Hnatyuk M., Nikitina N. (2025). The influence of globalization on lan-guage practices: The role of Anglicisms and multilingual blending in modern texts. International Journal on Culture, History, and Religion, 7(SI1), p. 177–192.
  6. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980, p. 17–25.
  7. Li S. (2023). Word formation of Chinese neologisms in the COVID-19 discourse (Doctoral dissertation, Universiti Malaya).
  8. Miloshevska L. (2025). Extraction of anglicisms from a corpus of Macedonian magazine texts. English Studies at NBU, 11(1), p. 141–159.
  9. Rahmatullayev, Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Fan, 2006. – B. 11
  10. Ryder C. (2019). A scrutinence of newies: Corpus-based and experimental analyses of derivational word-formation in British English (Doctoral dissertation, University of Reading).
← Songa qaytish