ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №6 · 2026 / Maqola
ILMIY AXBOROT

KO‘P TILLI TA’LIMDA TIL INTERFERENSIYASI: SOTSIOLINGVISTIK TADQIQOT

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada til interferensiyasi koʻp tilli taʼlim sharoitida sotsiolingvistik hodisa sifatida tahlil qilinadi; asosiy eʼtibor Markaziy Osiyo oliy taʼlimidagi oʻzbek–rus–ingliz uch tilli muhitiga qaratila-di. Tillararo koʻchish rasmiy taʼlimga qaramay barqaror saqlanadi va uni faqat tuzilmaviy omillar bilan tushu-ntirib boʻlmaydi. Ellik ikkita ilmiy manbaning mavzuli tahlili asosida uchta omillar guruhi – ijtimoiy, madaniy va psixologik – ajratilgan va ularning birgalikdagi taʼsiri koʻrsatilgan. Ilmiy hissa – uchta tad-qiqot anʼanasini yagona doiraga birlashtirish; amaliy hissa – uchtilli taʼlim dasturlariga oid tavsiyalar.

Kalit so'zlar: til interferensiyasi, koʻp tilli taʼlim, sotsiolingvistika, kodlarni almashtirish, tillararo taʼsir, uchtillilik, oʻzbek–rus–ingliz taʼlim, oilaviy til siyosati, til tashvishi, ramziy kapital.
РУССКИЙ

В статье рассматривается языковая интерференция как социолингвистичес-кое явление в условиях многоязычного образования, с особым вниманием к узбекско-русско-англий-ской трёхъязычной среде высшего образования Центральной Азии. Проблема состоит в устойчи-вости межъязыкового переноса, не объяснимого исключительно структурными факторами. На основе тематического анализа пятидесяти двух научных источников выделены три взаимосвязан-ные группы детерминант – социальные, культурные и психологические – и показано их совместное действие. Научный вклад – синтез англоязычной социолингвистики, постсоветской лингвокульту-рологии и современных SLA-исследований; практический – рекомендации по проектированию трёхъязычных программ.

Ключевые слова: языковая интерференция, многоязычное образование, социолингвистика, кодовое переключение, межъязыковое влияние, трилингвизм, узбекско-русско-английское образова-ние, семейная языковая политика, языковая тревожность, символический капитал.
ENGLISH

This article examines language interference as a sociolinguistic phenomenon in multi-lingual education, with focus on the Uzbek–Russian–English trilingual environment of Central Asian higher education. Cross-linguistic transfer persists in multilingual students’ speech and writing long after formal instruction should have eliminated it, and purely structural accounts cannot explain why. Drawing on a thematic analysis of fifty-two scholarly sources, the study identifies three interacting groups of determinants – social, cultural, and psychological – and shows how they jointly shape observable interfe-rence patterns. Theoretically, the article synthesizes Anglophone sociolinguistics, post-Soviet linguocul-turology, and contemporary SLA research; practically, it offers recommendations for trilingual programme design, teacher training, and language policy.

Keywords: language interference, multilingual education, sociolinguistics, code-switching, cross-linguistic influence, trilingualism, Uzbek–Russian–English education, family language policy, language anxiety, symbolic capital.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Hasanova D. Teaching and Learning English in Uzbekistan. English Today. 2007, vol. 23, № 1, p. 3–9.
  2. Weinreich U. Languages in Contact: Findings and Problems. New York, Linguistic Circle of New York, 1953, 148 p.
  3. Odlin T. Language Transfer: Cross-Linguistic Influence in Language Learning. Cambridge, Cambridge University Press, 1989, 210 p.
  4. Thomason S.G., Kaufman T. Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics. Berkeley, University of California Press, 1988, 411 p.
  5. Bourdieu P. Language and Symbolic Power. Cambridge, Polity Press, 1991, 302 p.
  6. Myers-Scotton C. Social Motivations for Codeswitching: Evidence from Africa. Oxford: Clarendon Press, 1993, 196 p.
  7. Jarvis S., Pavlenko A. Crosslinguistic Influence in Language and Cognition. New York, London, Routledge, 2008, 287 p.
  8. Rothman J. L3 Syntactic Transfer Selectivity and Typological Determinacy. The Typological Primacy Model. Second Language Research, 2011, 27, № 1, p. 107–127.
  9. Horwitz E.K., Horwitz M.B., Cope J. Foreign Language Classroom Anxiety. “The Modern Language Journal”, 1986, vol. 70, № 2, p. 125–132.
  10. Dörnyei Z. The L2 Motivational Self System. Motivation, Language Identity and the L2 Self / ed. by Z. Dörnyei, E.Ushioda. Bristol, Multilingual Matters, 2009, p. 9–42.
← Songa qaytish