KO‘P TILLI TA’LIMDA TIL INTERFERENSIYASI: SOTSIOLINGVISTIK TADQIQOT
Maqolada til interferensiyasi koʻp tilli taʼlim sharoitida sotsiolingvistik hodisa sifatida tahlil qilinadi; asosiy eʼtibor Markaziy Osiyo oliy taʼlimidagi oʻzbek–rus–ingliz uch tilli muhitiga qaratila-di. Tillararo koʻchish rasmiy taʼlimga qaramay barqaror saqlanadi va uni faqat tuzilmaviy omillar bilan tushu-ntirib boʻlmaydi. Ellik ikkita ilmiy manbaning mavzuli tahlili asosida uchta omillar guruhi – ijtimoiy, madaniy va psixologik – ajratilgan va ularning birgalikdagi taʼsiri koʻrsatilgan. Ilmiy hissa – uchta tad-qiqot anʼanasini yagona doiraga birlashtirish; amaliy hissa – uchtilli taʼlim dasturlariga oid tavsiyalar.
В статье рассматривается языковая интерференция как социолингвистичес-кое явление в условиях многоязычного образования, с особым вниманием к узбекско-русско-англий-ской трёхъязычной среде высшего образования Центральной Азии. Проблема состоит в устойчи-вости межъязыкового переноса, не объяснимого исключительно структурными факторами. На основе тематического анализа пятидесяти двух научных источников выделены три взаимосвязан-ные группы детерминант – социальные, культурные и психологические – и показано их совместное действие. Научный вклад – синтез англоязычной социолингвистики, постсоветской лингвокульту-рологии и современных SLA-исследований; практический – рекомендации по проектированию трёхъязычных программ.
This article examines language interference as a sociolinguistic phenomenon in multi-lingual education, with focus on the Uzbek–Russian–English trilingual environment of Central Asian higher education. Cross-linguistic transfer persists in multilingual students’ speech and writing long after formal instruction should have eliminated it, and purely structural accounts cannot explain why. Drawing on a thematic analysis of fifty-two scholarly sources, the study identifies three interacting groups of determinants – social, cultural, and psychological – and shows how they jointly shape observable interfe-rence patterns. Theoretically, the article synthesizes Anglophone sociolinguistics, post-Soviet linguocul-turology, and contemporary SLA research; practically, it offers recommendations for trilingual programme design, teacher training, and language policy.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Hasanova D. Teaching and Learning English in Uzbekistan. English Today. 2007, vol. 23, № 1, p. 3–9.
- Weinreich U. Languages in Contact: Findings and Problems. New York, Linguistic Circle of New York, 1953, 148 p.
- Odlin T. Language Transfer: Cross-Linguistic Influence in Language Learning. Cambridge, Cambridge University Press, 1989, 210 p.
- Thomason S.G., Kaufman T. Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics. Berkeley, University of California Press, 1988, 411 p.
- Bourdieu P. Language and Symbolic Power. Cambridge, Polity Press, 1991, 302 p.
- Myers-Scotton C. Social Motivations for Codeswitching: Evidence from Africa. Oxford: Clarendon Press, 1993, 196 p.
- Jarvis S., Pavlenko A. Crosslinguistic Influence in Language and Cognition. New York, London, Routledge, 2008, 287 p.
- Rothman J. L3 Syntactic Transfer Selectivity and Typological Determinacy. The Typological Primacy Model. Second Language Research, 2011, 27, № 1, p. 107–127.
- Horwitz E.K., Horwitz M.B., Cope J. Foreign Language Classroom Anxiety. “The Modern Language Journal”, 1986, vol. 70, № 2, p. 125–132.
- Dörnyei Z. The L2 Motivational Self System. Motivation, Language Identity and the L2 Self / ed. by Z. Dörnyei, E.Ushioda. Bristol, Multilingual Matters, 2009, p. 9–42.