KRIPTOGRAFIYA FANINING “KRIPTOGRAFIYANING MATEMATIK ASOSLARI” BO‘LIMI UCHUN MULTIMEDIALI DASTURIY TA’MINOT ISHLAB CHIQISH VA UNDAN FOYDALANISHNI TASHKIL ETISH
Maqolada kriptografiya fanining “Kriptografiyaning matematik asoslari” bo‘limi uchun multimediali dasturiy ta’minotni ishlab chiqish va undan o‘quv jarayonida foydalanishni tashkil etish masalalari yoritilgan. Dasturiy ta’minot ADDIE modeli asosida loyihalangan bo‘lib, nazariy, animatsion, virtual laboratoriya, nazorat va yordamchi modullardan iborat. Multimedia dizaynining kognitiv ta-moyillari, modul arifmetikasi, Evklid algoritmi va modul bo‘yicha darajaga ko‘tarish mavzularini visual-lashtirish yondashuvlari, dasturdan auditoriya, laboratoriya, mustaqil va masofaviy ta’limda foydalanish shakllari hamda samaradorlikni baholash tajribasining dizayni asoslab berilgan
В статье рассмотрены вопросы разработки мультимедийного программного обеспечения для раздела «Математические основы криптографии» дисциплины «Криптография» и организации его использования в учебном процессе. Программное обеспечение спроектировано на основе модели ADDIE и включает теоретический, анимационный, лабораторный, контрольный и справочный модули. Обоснованы принципы мультимедийного дизайна, подходы к визуализации мо-дулярной арифметики, алгоритма Евклида и возведения в степень по модулю, формы использования программы и дизайн педагогического эксперимента.
The article addresses the development of multimedia software for the “Mathematical Foundations of Cryptography” section of the Cryptography course and the organization of its use in teaching. The software is designed according to the ADDIE model and consists of theory, animation, virtual laboratory, assessment and reference modules. Multimedia design principles, approaches to visualizing modular arithmetic, the Euclidean algorithm and modular exponentiation, forms of classroom and distance use, and the design of a pedagogical experiment are substantiated.
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-farmoni. www.lex.uz.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi «Raqamli O‘zbekiston–2030» strategi-yasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6079-farmoni. www.lex.uz.
- Mayer R.E. Multimedia Learning. 2nd ed. New York, Cambridge University Press, 2009, 304 p.
- Branch R.M. Instructional Design: The ADDIE Approach. New York, Springer, 2009, 203 p
- Stallings W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. 7th ed. Pearson, 2017, 767 p.
- Paar C., Pelzl J. Understanding Cryptography: A Textbook for Students and Practitioners. Berlin, Springer, 2010, 372 p.
- Tillayev A.I. Videoma’ruzalar tayyorlashning zamonaviy dasturiy vositalari yordamida o‘quv video materiallarini ishlab chiqish. “O‘zMU xabarlari”, 2025, 1-son/12, 206–209-betlar.
- Tillayev A.I. Oliy ta’limda videoma’ruzalar tayyorlashning umumiy qoidalari. “Ilm sarchashmalari” UrDU ilmiy jurnali, 2025, 12-son/2, 138–141-betlar
- Azamat Tillaev. Development of An Electronic Training Manual on Cryptographic Methods Using Modern Multimedia and Artificial Intelligence Technologies. International Journal of Pedagogics, 6(05), USA, 2026, p. 463–466.
- CrypTool: e-learning platform for cryptography and cryptanalysis [elektron resurs]. URL, https:/ /www. cryptool.org.