ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №4 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

“MATERIALLAR QARSHILIGI” FANIDA VIRTUAL LABORATORIYA VA SIMULYATSIYALARDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada muhandislik ta’limining fundamental fani bo‘lgan "Materiallar qar-shiligi"ni o‘qitishda virtual laboratoriya va kompyuter simulatsiyalarini qo‘llashning didaktik salohiyati tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi – interaktiv simulyatsion vositalarning talabalarning fazoviy tasavvurini, nazariy bilimlarni amaliy tahlil bilan bog‘lash ko‘nikmalarini va muammoni hal etish kom-petensiyalarini rivojlantirishga ta’sirini baholashdan iborat. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, an’anaviy labo-ratoriya ishlarini virtual modellar bilan to‘ldirish o‘quv jarayonining samaradorligini, xavfsizligini va iq-tisodiy tejamkorligini oshirib, talabalarning fanni chuqur o‘zlashtirishiga xizmat qiladi.

Kalit so'zlar: materiallar qarshiligi, virtual laboratoriya, kompyuter simulyatsiyasi, didaktik imkoni-yatlar, muhandislik ta’limi, kompetensiyaviy yondashuv, fazoviy tasavvur, interaktiv ta’lim.
РУССКИЙ

В данной статье исследуется дидактический потенциал использования вирту-альных лабораторий и компьютерного моделирования при преподавании фундаментальной дисцип-лины инженерного образования–«Сопротивление материалов». Основная цель исследования – оце-нить влияние интерактивных симуляционных инструментов на развитие у студентов простран-ственного воображения, навыков связи теоретических знаний с практическим анализом и компе-тенций по решению проблем. Результаты показывают, что дополнение традиционных лаборатор-ных работ виртуальными моделями повышает эффективность, безопасность и экономичность учебного процесса, способствуя более глубокому усвоению дисциплины студентами.

Ключевые слова: cопротивление материалов, виртуальная лаборатория, компьютерное мо-делирование, дидактические возможности, инженерное образование, компетентностный подход, пространственное воображение, интерактивное обучение.
ENGLISH

This article explores the didactic potential of using virtual laboratories and computer simulations in teaching "Strength of Materials”, a fundamental discipline in engineering education. The main objective of the study is to evaluate the impact of interactive simulation tools on the development of students’ spatial reasoning, their ability to connect theoretical knowledge with practical analysis, and their problem-solving competencies. The results indicate that supplementing traditional laboratory work with virtual models enhances the efficiency, safety, and cost-effectiveness of the learning process, contributing to a deeper understanding of the subject by students.

Keywords: Strength of Materials, virtual laboratory, computer simulation, didactic possibilities, engineering education, competency-based approach, spatial reasoning, interactive learning.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. De Jong T., & van Joolingen W.R. (1998). Scientific discovery learning with computer simulations of conceptual domains. Review of Educational Research, 68 (2), p. 179–201.
  2. Tawfik A.A., & Kolodner J.L. (2016). Systematizing scaffolding for problem-based learning: A view from case-based reasoning. The Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 10(1).
  3. Wiebe T.G.,Miller R.L., Satchwell R.E. (2004). The effect of 3-D modeling and visualization software on student learning in an introductory engineering graphics course. Journal of Engineering Education, 93(3), p. 235–241.
  4. Fan bo‘yicha O‘zbekistonda nashr etilgan darslik yoki o‘quv qo‘llanma. Masalan, Rahmatov E.S. (2018). Materiallar qarshiligi. Toshkent, "Fan va texnologiya".
  5. Virtual laboratoriya dasturi haqidagi manba. Masalan, "MDSolids: Educational Software for Mechanics of Materials" (https://mdsolids.com)
  6. Olimovich A.Q. Muhandis-quruvchi talabalarning mustaqil ta’lim kompetensiyalarini jigso va muammoli ta’limgа asoslangan metodika orqali rivojlantirish.kasb-hunar ta’limi мундарижа, с. 88.
  7. Olimovich A.Q. Improving the methodology of preparing students for engineering professional activity based on interactive methods.
  8. Aлланазаров Қ. Talabalarning tanlagan kasbiy faoliyati va ijodiy qobiliyatlarini interfaol metodlar orqali rivojlantirish //ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари/актуальные проблемы социально-гума-нитарных наук/actual problems of humanities and social sciences. 2023, т. 3, №. 9.
  9. Olimovich A.Q. Interfаol tа’lim vа uning didаktik imkoniyatlаri. Amaliy va fundamental tadqiqotlar jur-nali journal of applied and fundamental research. 2024, т. 3, 4-son, 9–15-betlar.
← Songa qaytish