ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №9 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

MUHAMMADNIYOZ NISHOTIY HAYOTIGA OID MANBALARNI OʻRGANISHDAGI IZCHILLIK

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Ushbu maqolada XVIII asr Xorazm adabiy muhitining yirik namoyandalaridan biri boʻlgan Muhammadniyoz Nishotiy hayotiga oid manbalar tizimli tarzda tahlil qilinadi. Shoirning tarjimai holiga oid aniq tarixiy hujjatlar saqlanmaganligi sababli, maqolada mavjud manbalar birlamchi va ikki-lamchi manbalarga ajratilgan holda oʻrganiladi. Birlamchi manba sifatida shoirning oʻz asarlari, xususan, «Husn va Dil» dostoni tahlil qilinib, undagi avtobiografik misralar orqali Nishotiyning kelib chiqishi, ya-shagan muhiti hamda Buxoroga hijrati kabi hayotiy voqealar aniqlanadi.

Kalit so'zlar: Muhammadniyoz Nishotiy, XVIII asr Xorazm adabiy muhiti, «Husn va Dil» dostoni, birlamchi va ikkilamchi manbalar, manbashunoslik.
РУССКИЙ

В статье проводится систематический анализ источников, относящихся к жизни Мухаммадниёза Нишоти–одного из крупных представителей хорезмской литературной среды XVIII века. Поскольку точные исторические документы о биографии поэта не сохранились, имеющиеся источники рассматриваются с разделением на первичные и вторичные. В качестве первичного источника анализируются собственные произведения поэта, в первую очередь дастан «Хусн ва Дил», автобиографические строки которого позволяют установить происхождение Ни-шоти, среду его жизни, а также такие события, как вынужденное переселение в Бухару.

Ключевые слова: Мухаммадниёз Нишоти, хорезмская литературная среда XVIII века, дас-тан «Хусн ва Дил», первичные и вторичные источники, источниковедение.
ENGLISH

This article provides a systematic analysis of the sources relating to the life of Muhammadniyoz Nishotiy, one of the major representatives of the eighteenth-century Khorezm literary milieu. Since no precise historical documents concerning the poet’s biography have survived, the available sources are examined through a division into primary and secondary. As a primary source, the poet’s own works are analysed – above all the doston "Husn va Dil", whose autobiographical lines allow his origin, the environment in which he lived, and such events as his forced migration to Bukhara to be established. significance for the contemporary educational process.

Keywords: Muhammadniyoz Nishotiy, eighteenth-century Khorezm literary milieu, the doston "Husn va Dil", primary and secondary sources, source studies.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Нишотий. Ҳусн ва Дил. Тошкент, Ғафур Ғулом номидаги бадиий адабиёт нашриёти, 1967.
  2. Абдуллаев В. Хокисор ва Нишотий. Самарқанд, 1960.
  3. Расул Х. Нишотий. «Ҳусн ва Дил». Лирика. Тошкент, Ғафур Ғулом номидаги бадиий адабиёт наш-риёти, 1967.
  4. Шукурова Г. Нишотий ҳаёти ва ижоди ўрганилиши. Республика илмий-амалий конференцияси ма-териаллари. 2023.
  5. Абдураҳмонова О.И. Нишотий мунозараларининг матний таҳлили. Филол. фан. бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати, Тошкент, 2021.
  6. Имомназаров М. Миллий маънавиятимиз такомил босқичлари. Тошкент, “Шарқ”, 1996
  7. Отамурoтов С. Маънавият асослари. Тошкент, “Ўзбекистон”, 2002.
  8. Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. Тошкент, “Маънавият”, 2008.
← Songa qaytish