ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №1 · 2026 / Maqola
13.00.00 – PEDAGOGIKA FANLARI

OLIY TA’LIM MUASSASALARI PEDAGOGLARIDA SALOMATLIK KOMPETENSIYASI: ILMIY ADABIYOTLAR TAHLILI ASOSIDA YONDASHUV

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari pedagoglarida salomatlik kompetensiyasini shakllantirish va rivojlantirish masalasi ilmiy adabiyotlar tahlili asosida o‘rganilgan. Tadqiqotda pedagog salomatligi muammosining dolzarbligi zamonaviy ta’lim tizimida pedagog shaxsiga qo‘yilayotgan kasbiy va ijtimoiy talablarning ortishi bilan asoslangan. Ilmiy manbalar tahlili asosida salomatlik kompetensiya-sining mazmuni, uning tarkibiy komponentlari hamda pedagog kasbiy faoliyatidagi ahamiyati ochib beril-gan. Valeologik, psixosomatik va pedagogik yondashuvlar doirasida salomatlik kompetensiyasining inte-grativ xususiyati asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari salomatlik kompetensiyasi pedagogning kasbiy bar-qarorligi, stressga chidamliligi va ta’lim jarayoni samaradorligini ta’minlovchi muhim kasbiy sifat ekanli-gini ko‘rsatadi. Maqola adabiyotlar tahliliga asoslangan bo‘lib, olingan xulosalar pedagoglar salomatligi-ni saqlash va rivojlantirishga yo‘naltirilgan pedagogik yondashuvlarni takomillashtirish zarurligini ko‘r-satadi

Kalit so'zlar: salomatlik kompetensiyasi, oliy ta’lim muassasalari pedagoglari, kasbiy salomatlik, pedagogik kompetensiya, valeologik yondashuv, psixosomatik salomatlik, sog‘lom turmush tarsi, pedagog kasbiy faoliyati, ta’lim jarayoni samaradorligi
РУССКИЙ

В данной статье на основе анализа научной литературы изучен вопрос фор-мирования и развития компетенции здоровья у педагогов высших учебных заведений. Актуальность проблемы здоровья педагога в исследовании обоснована повышением профессиональных и социаль-ных требований к личности педагога в современной системе образования. На основе анализа науч-ных источников раскрыто содержание компетенции здоровья, ее структурные компоненты и зна-чение в профессиональной деятельности педагога. В рамках валеологического, психосоматическо-го и педагогического подходов обоснован интегративный характер компетенции здоровья. Резуль-таты исследования показывают, что компетенция здоровья является важным профессиональным качеством, обеспечивающим профессиональную устойчивость педагога, стрессоустойчивость и эффективность образовательного процесса. Статья основана на анализе литературы, и получен-ные выводы указывают на необходимость совершенствования педагогических подходов, направ-ленных на сохранение и развитие здоровья педагогов

Ключевые слова: компетенция здоровья, педагоги высших учебных заведений, профессио-нальное здоровье, педагогическая компетенция, валеологический подход, психосоматическое здо-ровье, здоровый образ жизни, профессиональная деятельность педагога, эффективность образо-вательного процесса.
ENGLISH

In this article, based on the analysis of scientific literature, the issue of forming and developing health competence in teachers of higher educational institutions was studied. The relevance of the problem of teacher health in the study is substantiated by the increasing professional and social requirements for the teacher’s personality in the modern education system. Based on the analysis of scientific sources, the content of health competence, its structural components, and its significance in the professional activity of a teacher are revealed. Within the framework of valeological, psychosomatic, and pedagogical approaches, the integrative nature of health competence has been substantiated. The research results show that health competence is an important professional quality that ensures a teacher’s professional resilience, stress resistance, and the effectiveness of the educational process. The article is based on the analysis of literature, and the conclusions obtained indicate the need to improve pedagogical approaches aimed at preserving and developing the health of teachers.

Keywords: health competence, higher education teachers, professional health, pedagogical com-petence, valeological approach, psychosomatic health, healthy lifestyle, teacher’s professional activity, educational process effectiveness

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Brexman I.I. Valeologiyaga kirish: salomatlik haqidagi fan. Moskva, “Fan”, 1987, 125-bet.
  2. Mitina L.M. Pedagog shaxsining kasbiy rivojlanishi va salomatligi. Moskva, “Akademiya”, 2010, 320-bet
  3. Vayner E.N. Valeologiya asoslari. Moskva, “Flinta”, 2001, 256-bet.
  4. Lisitsin Y.P. Inson salomatligi: ijtimoiy-gigiyenik jihatlar. Moskva, “Meditsina”, 1986, 160-bet.
  5. Apanasenko G.A. Shaxs salomatligini baholash va mustahkamlash. Kiyev, “Zdorovya”, 1992, 112-bet
  6. Kolbanov V.V. Pedagogik valeologiya asoslari. Sankt-Peterburg, Piter, 2012, 240-bet.
  7. Zimnyaya I.A. Kompetensiyaviy yondashuv: nazariya va amaliyot. Moskva, “Logos”, 2004, 384-bet.
  8. Rijov A.Y., Komin S.V. Pedagogik faoliyatning psixofiziologik asoslari. Moskva, “Pedagogika”, 2003, 198-bet.
  9. Yermushkina Y.T. Oliy ta’lim pedagoglarining kasbiy faoliyati va salomatligi. Moskva, “Nauka”, 2008, 176-bet.
  10. Bondarevskaya E.V. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim nazariyasi. Rostov-na-Donu, “Feniks”, 2000, 352-bet.
← Songa qaytish