ilmsarchashmalari@umail.uz +998 91-915-45-55 220100, Urganch shahri, Hamid Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Arxiv / №7 · 2026 / Maqola
10.00.00 – FILOLOGIYA FANLARI

O‘ZBEK TILIDA RAQAMLI DISKURS TA’SIRIDA YANGI SO‘Z YASALISH MODELLARI VA NEOLOGIK TIZIMNING TRANSFORMATSIYASI

Annotatsiya
O'ZBEKCHA

Maqolada raqamli diskurs ta’sirida o‘zbek tilida shakllanayotgan yangi so‘z yasa-lish modellari va neologik tizimning transformatsiyasi tahlil qilindi. Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqlar, mes-senjerlar, bloglar, onlayn ta’lim va raqamli xizmatlar nutqida faol uchraydigan birliklar kuzatildi. Natija-lar shuni ko‘rsatadiki, neologizmlar faqat tayyor chet so‘zlarni qabul qilish orqali emas, balki o‘zbek tili-ning ichki so‘z yasash imkoniyatlari, gibrid birikmalar, kalkalash, qisqartirish va analitik fe’l modellari-ning faollashuvi orqali yuzaga kelmoqda. Tadqiqotning ilmiy ahamiyati raqamli muhitda leksik tizimning yangilanish jarayonini milliy til imkoniyatlari bilan bog‘lab izohlashidadir.

Kalit so'zlar: raqamli diskurs, neologizm, so‘z yasalishi, gibrid model, leksik transformatsiya, in-ternet tili, ijtimoiy tarmoq, kommunikativ funksiya.
РУССКИЙ

В статье анализируются модели образования новых слов и трансформация не-ологической системы узбекского языка под влиянием цифрового дискурса. Рассматриваются еди-ницы, активно встречающиеся в социальных сетях, мессенджерах, блогах, онлайн-образовании и цифровых сервисах. Результаты показывают, что неологизмы формируются не только за счет заимствований, но и благодаря внутренним словообразовательным возможностям узбекского язы-ка, гибридным сочетаниям, калькированию, сокращению и аналитическим глагольным моделям

Ключевые слова: цифровой дискурс, неологизм, словообразование, гибридная модель, лекси-ческая трансформация, язык интернета, социальная сеть, коммуникативная функция.
ENGLISH

The article examines models of new word formation and the transformation of the neological system in the Uzbek language under the influence of digital discourse. It analyzes units used in social networks, messengers, blogs, online education and digital services. The findings show that neologisms arise not only through borrowing but also through internal word-formation resources of Uzbek, hybrid formations, calquing, shortening and analytic verb models. The study contributes to understanding the renewal of the lexical system in digital communication.

Keywords: digital discourse, neologism, word formation, hybrid model, lexical transformation, internet language, social network, communicative function.

Maqola · PDF

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Safarov Sh. Pragmalingvistika. Toshkent, “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi”, 2008, 286-bet.
  2. Hakimov M. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. Toshkent, “Akademnashr”, 2013, 176-bet.
  3. Mahmudov N. Til va madaniyat. Toshkent, “O‘zbekiston”, 1992, 96-bet.
  4. Mirtojiyev M. O‘zbek tili semasiologiyasi. Toshkent, “Mumtoz so‘z”, 2010, 288-bet.
  5. Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. Toshkent, “Fan va texnologiya”, 2010, 248-bet.
  6. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent, “Fan va texnologiya”, 2009, 416-bet.
  7. Crystal D. Internet Linguistics: A Student Guide. – London: Routledge, 2011. – 192 p.
  8. Herring S.C. Computer-Mediated Communication: Linguistic, Social and Cross-Cultural Perspectives. – Amsterdam: John Benjamins, 1996, 314 p.
  9. Aitchison J. Language Change: Progress or Decay? Cambridge, Cambridge University Press, 2013, 328 p.
  10. Yule G. The Study of Language. Cambridge, Cambridge University Press, 2020, 392 p.
← Songa qaytish